Trong vụ án hình sự, tự thú và đầu thú đều là những tình tiết có thể được xem xét khi quyết định hình phạt, nhưng không đồng nghĩa với nhau và có ý nghĩa pháp lý khác nhau. Việc xác định một người tự thú hay đầu thú không chỉ căn cứ vào việc họ chủ động đến cơ quan có thẩm quyền khai báo, mà còn phụ thuộc vào thời điểm khai báo và việc hành vi phạm tội đã được phát hiện hay chưa. Vậy tự thú và đầu thú khác nhau như thế nào, trường hợp nào được giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và mức độ ảnh hưởng đến hình phạt ra sao? Bài viết dưới đây sẽ phân tích các quy định pháp luật liên quan, giúp bạn hiểu rõ và xác định đúng giá trị pháp lý của từng trường hợp.
Pháp luật quy định như thế nào về “tự thú” và “đầu thú”?
Căn cứ điểm h và điểm i khoản 1 Điều 4 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, tự thú và đầu thú được quy định như sau:
- Tự thú là việc người phạm tội tự nguyện khai báo với cơ quan, tổ chức về hành vi phạm tội của mình trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện.
- Đầu thú là việc người phạm tội sau khi bị phát hiện đã tự nguyện ra trình diện và khai báo với cơ quan có thẩm quyền về hành vi phạm tội của mình.
Theo đó, tự thú được hiểu là trường hợp người phạm tội chủ động khai báo về hành vi phạm tội của mình khi tội phạm hoặc người phạm tội chưa bị phát hiện. Việc khai báo phải xuất phát từ sự tự nguyện của người phạm tội, thể hiện thái độ chủ động thừa nhận hành vi sai phạm trước khi sự việc bị phát hiện. Đây là dấu hiệu quan trọng để phân biệt tự thú với các trường hợp khai báo sau khi hành vi phạm tội đã bị phát hiện.
Ngược lại, đầu thú là trường hợp người phạm tội sau khi hành vi phạm tội hoặc người phạm tội đã bị phát hiện thì tự nguyện ra trình diện và khai báo với cơ quan có thẩm quyền về hành vi phạm tội của mình. Như vậy, điểm khác biệt cơ bản của đầu thú nằm ở thời điểm người phạm tội ra trình diện, khai báo, tức là sau khi sự việc đã bị phát hiện.
Từ những quy định trên có thể thấy, điểm chung giữa tự thú và đầu thú là người phạm tội đều thể hiện sự tự nguyện khai báo về hành vi phạm tội của mình. Tuy nhiên, điểm khác biệt cốt lõi nằm ở thời điểm khai báo so với thời điểm tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện. Nếu người phạm tội tự nguyện khai báo trước thời điểm này thì có thể được xác định là tự thú; nếu hành vi phạm tội hoặc người phạm tội đã bị phát hiện và sau đó người phạm tội tự nguyện ra trình diện, khai báo thì có thể được xác định là đầu thú. Việc xác định đúng bản chất của từng trường hợp có ý nghĩa quan trọng trong quá trình xem xét các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.
Phân biệt giữa tự thú và đầu thú theo pháp luật hiện hành:
Điểm giống nhau giữa đầu thú và tự thú:
Điểm giống nhau giữa tự thú và đầu thú là người phạm tội đều tự nguyện khai báo về hành vi phạm tội của mình với cơ quan có thẩm quyền. Việc khai báo này thể hiện sự chủ động trình diện, thừa nhận hành vi vi phạm và có thể được xem xét khi đánh giá các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, làm căn cứ quyết định hình phạt theo quy định của pháp luật.
Điểm khác nhau giữa đầu tú và tự thú:
| Tiêu chí | Tự thú | Đầu thú |
| Cơ sở pháp lý | điểm h khoản 1 Điều 4 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 để xác định khái niệm; đồng thời, điểm r khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định tự thú là một trong những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, Điều 29 Bộ luật Hình sự cũng quy định về một số trường hợp có thể được miễn trách nhiệm hình sự khi đáp ứng các điều kiện luật định. | điểm i khoản 1 Điều 4 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 để xác định khái niệm. Về việc xem xét giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, cần đối chiếu khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017. |
| Đặc điểm nổi bật | Là trường hợp người phạm tội tự nguyện khai báo với cơ quan, tổ chức về hành vi phạm tội của mình trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện. Đáng chú ý, nếu một người đã bị phát hiện hoặc bị bắt về một hành vi phạm tội cụ thể, nhưng trong quá trình điều tra lại tự nguyện khai báo những hành vi phạm tội khác của mình chưa bị phát hiện, thì việc khai báo đối với những hành vi phạm tội chưa bị phát hiện đó vẫn có thể được xác định là tự thú. Như vậy, việc xác định tự thú cần xem xét đối với từng hành vi phạm tội cụ thể, không chỉ căn cứ vào việc người đó đã bị bắt hay chưa. | Là trường hợp người phạm tội sau khi tội phạm hoặc người phạm tội đã bị phát hiện thì tự nguyện ra trình diện và khai báo với cơ quan có thẩm quyền về hành vi phạm tội của mình. Điểm đáng chú ý là người phạm tội chủ động trình diện, khai báo sau khi sự việc đã bị phát hiện, thay vì khai báo trước thời điểm này như trường hợp tự thú. |
| Giảm nhẹ trách nhiệm hình sự | Theo điểm r khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, tự thú là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Do đó, khi người phạm tội tự thú, cơ quan tiến hành tố tụng có căn cứ xem xét tình tiết này khi quyết định hình phạt. Tuy nhiên, việc có tình tiết giảm nhẹ không đồng nghĩa với việc người phạm tội đương nhiên được giảm một mức hình phạt cụ thể hoặc được miễn trách nhiệm hình sự | Đầu thú không được liệt kê riêng tại khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 như một tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, theo khoản 2 Điều 51 Bộ luật này, Tòa án có thể coi đầu thú hoặc tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ, nhưng phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án. Ngoài ra, nếu người đầu thú có những tình tiết giảm nhẹ khác như thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải thì các tình tiết này có thể được xem xét độc lập khi quyết định hình phạt, nếu đáp ứng điều kiện luật định. |
Như vậy, điểm khác biệt quan trọng là tự thú được quy định trực tiếp là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự tại khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, trong khi đầu thú có thể được Tòa án xem xét giảm nhẹ theo khoản 2 Điều này. Việc quyết định hình phạt cụ thể còn phụ thuộc vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội và các tình tiết khác của vụ án.
Người phạm tội tự thú, đầu thú có được miễn trách nhiệm hình sự không?
Căn cứ Điều 29 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, việc miễn trách nhiệm hình sự được xem xét trên cơ sở những căn cứ và điều kiện cụ thể do pháp luật quy định. Trong đó, khoản 2 Điều 29 quy định một trường hợp người phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự khi đáp ứng các điều kiện liên quan đến việc tự thú, hợp tác phát hiện tội phạm và khắc phục hậu quả.
Cụ thể, điểm c khoản 2 Điều 29 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định trường hợp trước khi hành vi phạm tội bị phát giác, người phạm tội tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm, đồng thời lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt được Nhà nước và xã hội thừa nhận, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự.
Theo quy định này, việc tự thú không phải là căn cứ độc lập để đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự. Người phạm tội phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định, bao gồm cả yêu cầu về thời điểm tự thú, mức độ hợp tác, việc hạn chế hậu quả và điều kiện lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt. Việc có được miễn trách nhiệm hình sự hay không còn phải được cơ quan có thẩm quyền xem xét trên cơ sở hồ sơ và tình tiết cụ thể của vụ án.
Đối với trường hợp đầu thú, Điều 29 Bộ luật Hình sự không quy định việc đầu thú là căn cứ độc lập để miễn trách nhiệm hình sự. Bởi lẽ, đầu thú được xác định là việc người phạm tội tự nguyện ra trình diện và khai báo sau khi tội phạm hoặc người phạm tội đã bị phát hiện, trong khi trường hợp tại điểm c khoản 2 Điều 29 đặt ra điều kiện người phạm tội phải tự thú trước khi hành vi phạm tội bị phát giác.
Như vậy, người tự thú có thể được xem xét miễn trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện tại điểm c khoản 2 Điều 29 Bộ luật Hình sự; còn việc đầu thú, tự thân nó, không phải là căn cứ để miễn trách nhiệm hình sự theo quy định này. Tuy nhiên, người đầu thú vẫn có thể được xem xét các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khi quyết định hình phạt nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Sau khi tham khảo bài viết của Luật CNC Việt Nam, Luật sư giỏi Việt Nam, Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh nếu Quý khách hàng còn vấn đề nào chưa rõ thì hãy liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây để được tư vấn chi tiết hơn. Ngoài ra, nếu khách hàng cần tư vấn về các vấn đề pháp lý khác như xin các loại giấy phép, soạn thảo các loại hợp đồng lao động, dân sự, rà soát hợp đồng, soạn thảo các loại đơn từ, soạn hồ sơ khởi kiện, lập di chúc, khai nhận di sản thừa kế, đăng ký biến động đất đai,… thì cũng đừng ngại liên hệ với Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh, Luật sư giỏi thừa kế nhà đất để được giải đáp mọi thắc mắc.
VĂN PHÒNG GIAO DỊCH CÔNG TY LUẬT TNHH CNC VIỆT NAM
Trụ sở: Tầng 2-2A1 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Sài Gòn,Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 1: 98S Trần Đại Nghĩa, phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 2: 1084 Lê Văn Lương, Ấp 3, xã Nhơn Đức, huyện Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh
Số điện thoại: 0909 642 658 - 0939 858 898
