Đây là vấn đề nhiều người dân quan tâm khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm nhưng không biết phải trình báo với cơ quan nào, nộp đơn ở đâu và liệu Công an cấp xã có trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm hay không. Đặc biệt, trong bối cảnh tổ chức Công an nhân dân có sự thay đổi, việc xác định đúng cơ quan tiếp nhận và cơ quan có thẩm quyền giải quyết nguồn tin về tội phạm càng trở nên cần thiết. Theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự, khi tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, cơ quan có thẩm quyền phải thực hiện việc tiếp nhận, kiểm tra, xác minh và xử lý theo đúng trình tự, thủ tục luật định. Do đó, người dân không nhất thiết phải tự xác định chính xác cơ quan điều tra nào có thẩm quyền giải quyết vụ việc mà có thể thực hiện việc tố giác tại cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận theo quy định. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng thẩm quyền tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm và thẩm quyền trực tiếp giải quyết nguồn tin về tội phạm là hai vấn đề khác nhau. Vậy người dân có thể nộp đơn tố giác tội phạm tại Công an xã hay không? Công an xã có được trực tiếp kiểm tra, xác minh và giải quyết nguồn tin về tội phạm không? Trường hợp Công an xã tiếp nhận đơn thì nguồn tin sẽ được xử lý như thế nào? Nội dung dưới đây sẽ phân tích cụ thể theo quy định pháp luật hiện hành.
Tố giác, tin báo về tội phạm là gì?
Để xác định nộp đơn tố giác tội phạm ở đâu, cơ quan nào có thẩm quyền tiếp nhận và giải quyết, trước hết cần hiểu rõ tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố là gì. Theo Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, các khái niệm này được quy định như sau:
- Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền. Như vậy, chủ thể thực hiện tố giác là cá nhân, và nội dung tố giác phải liên quan đến hành vi mà người tố giác cho rằng có dấu hiệu của tội phạm.
- Tin báo về tội phạm là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông tin về tội phạm được đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng. Khác với tố giác, tin báo không chỉ xuất phát từ cá nhân mà còn có thể do cơ quan, tổ chức hoặc phương tiện thông tin đại chúng cung cấp.
- Về hình thức, tố giác, tin báo về tội phạm có thể được thực hiện bằng lời hoặc bằng văn bản. Do đó, trong trường hợp phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, người dân không nhất thiết phải chuẩn bị đơn tố giác bằng văn bản mà có thể trực tiếp trình báo với cơ quan có thẩm quyền.
Đáng lưu ý, pháp luật không chỉ quy định quyền tố giác mà còn đặt ra trách nhiệm đối với người cung cấp thông tin. Người nào cố ý tố giác, báo tin về tội phạm sai sự thật thì tùy tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
Như vậy, có thể hiểu một cách đơn giản rằng tố giác, tin báo về tội phạm là nguồn thông tin quan trọng để cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, kiểm tra, xác minh và quyết định việc xử lý đối với vụ việc có dấu hiệu tội phạm. Trong đó, người dân có thể thực hiện tố giác bằng lời hoặc bằng văn bản khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm.
Tuy nhiên, một vấn đề được nhiều người quan tâm là: khi phát hiện tội phạm thì phải nộp đơn tố giác ở đâu, Công an xã có trách nhiệm tiếp nhận hay không và Công an xã có được trực tiếp giải quyết nguồn tin về tội phạm hay không? Đây là nội dung cần được làm rõ để người dân thực hiện quyền tố giác đúng cơ quan, đúng trình tự và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Cơ quan nào có thẩm quyền tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm?
Sau khi không còn tổ chức Công an cấp huyện, việc xác định cơ quan nào có thẩm quyền tiếp nhận, kiểm tra, xác minh và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm là vấn đề được nhiều người dân quan tâm. Để xác định đúng cơ quan có thẩm quyền, cần căn cứ vào quy định về phân công, phối hợp trong hoạt động tiếp nhận, xử lý nguồn tin về tội phạm theo mô hình tổ chức Công an nhân dân hiện nay.
Theo khoản 5 Thông tư liên tịch số 02/2025/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC ngày 27/02/2025, việc phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm được thực hiện theo hướng phân định trách nhiệm giữa Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh và Công an cấp xã, Đồn Công an.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an
Đối với các nguồn tin về tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an, cơ quan này thực hiện việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố và điều tra vụ án hình sự theo quy định của pháp luật hiện hành. Do đó, không phải mọi tố giác, tin báo về tội phạm đều thuộc thẩm quyền của Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an mà phải căn cứ vào loại tội phạm, tính chất, mức độ, phạm vi và thẩm quyền điều tra được pháp luật quy định.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh
Theo quy định, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh tiến hành tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra vụ án hình sự đối với các tội phạm:
- Được quy định tại các Chương từ Chương XIV đến Chương XXIV của Bộ luật Hình sự khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân cấp huyện, trừ các tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Cơ quan An ninh điều tra của Công an nhân dân;
- Xảy ra trên địa bàn nhiều huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh hoặc thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương; trường hợp phạm tội có tổ chức hoặc có yếu tố nước ngoài;
- Thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân cấp tỉnh theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với Viện kiểm sát có thẩm quyền hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện hoạt động kiểm tra, xác minh sơ bộ tố giác, tin báo về tội phạm của Công an cấp xã, Đồn Công an. Quy định này cho thấy, trong mô hình không còn Công an cấp huyện, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh là cơ quan giữ vai trò trực tiếp trong việc phân công Điều tra viên và giải quyết nguồn tin về tội phạm thuộc thẩm quyền, đồng thời hướng dẫn, kiểm tra hoạt động kiểm tra, xác minh sơ bộ của Công an cấp xã và Đồn Công an.
Công an cấp xã, Đồn Công an
Đối với Công an cấp xã, Đồn Công an, việc tiếp nhận, phân loại và xử lý tố giác, tin báo về tội phạm được thực hiện theo Hướng dẫn số 11/HD-BCA-V03 ngày 27/02/2025 về tiếp nhận, phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm của Công an cấp xã khi không còn Công an cấp huyện.
- Khi tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, Công an cấp xã phải ngay lập tức đánh giá nội dung thông tin để xác định tính chất, mức độ và hướng xử lý ban đầu.
- Trường hợp thuộc một trong các tình huống như phạm tội quả tang, người phạm tội đầu thú, tự thú hoặc người dân đưa đối tượng đến Công an cấp xã, Công an cấp xã phải kịp thời áp dụng các biện pháp ngăn chặn theo thẩm quyền và báo cáo, đề xuất Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh phân công Điều tra viên thụ lý, giải quyết.
- Đối với những trường hợp không thuộc diện phải xử lý ngay, Công an cấp xã thực hiện việc tiếp nhận, kiểm tra và xác minh sơ bộ nguồn tin về tội phạm. Sau đó, trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày tiếp nhận, Công an cấp xã phải báo cáo, đề xuất Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh để phân công Điều tra viên thụ lý, giải quyết theo thẩm quyền.
Như vậy, có thể thấy Công an cấp xã, Đồn Công an là nơi có trách nhiệm tiếp nhận và xử lý ban đầu đối với tố giác, tin báo về tội phạm, nhưng không đồng nghĩa với việc mọi nguồn tin đều được Công an cấp xã trực tiếp giải quyết đến cùng. Công an cấp xã thực hiện việc đánh giá, phân loại, kiểm tra và xác minh sơ bộ theo hướng dẫn; đối với nguồn tin thuộc thẩm quyền điều tra thì phải báo cáo, đề xuất để Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh phân công Điều tra viên thụ lý, giải quyết.
Tóm lại, sau khi không còn Công an cấp huyện, người dân khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm có thể đến Công an cấp xã hoặc Đồn Công an để tố giác, báo tin. Cơ quan Công an tiếp nhận có trách nhiệm tiếp nhận và xử lý nguồn tin theo quy định; trường hợp thuộc thẩm quyền điều tra thì nguồn tin được báo cáo, chuyển đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh để phân công Điều tra viên thụ lý, giải quyết. Đối với những vụ việc thuộc thẩm quyền của Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an hoặc cơ quan điều tra khác thì được xử lý theo đúng thẩm quyền luật định.
Hướng dẫn tố giác tội phạm bằng tài khoản định danh điện tử trên ứng dụng VNeID nhanh chóng?
Như vậy, khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, người dân có thể trực tiếp đến Công an cấp xã, Đồn Công an hoặc cơ quan có thẩm quyền để thực hiện việc tố giác, báo tin về tội phạm. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuyển đổi số trong hoạt động của cơ quan nhà nước, người dân hiện nay còn có thể thực hiện tố giác, báo tin về tội phạm thông qua tài khoản định danh điện tử trên ứng dụng VNeID mà không nhất thiết phải trực tiếp đến trụ sở cơ quan Công an. Việc thực hiện tố giác tội phạm qua VNeID giúp người dân gửi thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm trực tuyến, thuận tiện hơn trong việc cung cấp nội dung, tài liệu, hình ảnh hoặc các thông tin liên quan. Đây cũng là một phương thức giúp người dân chủ động thực hiện quyền tố giác của mình trong trường hợp không thuận tiện đến trực tiếp cơ quan Công an.
Dưới đây là hướng dẫn tố giác tội phạm bằng tài khoản định danh điện tử trên ứng dụng VNeID:
Bước 1: Đăng nhập vào tài khoản VneID.
Bước 2: Sau khi truy cập vào chức năng tố giác tội phạm, tại giao diện màn hình chính của ứng dụng, nhấn chọn Dịch vụ khác => Nhấn chọn vào Kiến nghị, phản ảnh về an ninh trật tự => Tạo mới yêu cầu.
Bước 3: Người tố giác tiến hành nhập thông tin, trong đó các thông tin có (*) là thông tin bắt buộc cần tố giác, phản ảnh và nhấn Tiếp tục là xong rồi đó.
Bước 4: Sau khi đã nhập đủ và đúng các trường thông tin, người dùng ấn “Tiếp tục” để chuyển sang màn hình xác nhận nội dung hồ sơ tố giác, tin báo đã nhập.
Bước 5: Sau khi xác nhận hệ thống sẽ tạo hồ sơ tin báo tố giác và gửi tới cho cơ quan công an tiếp nhận và xử lý hồ sơ.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Sau khi tham khảo bài viết của Luật CNC Việt Nam, Luật sư giỏi Việt Nam, Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh nếu Quý khách hàng còn vấn đề nào chưa rõ thì hãy liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây để được tư vấn chi tiết hơn. Ngoài ra, nếu khách hàng cần tư vấn về các vấn đề pháp lý khác như xin các loại giấy phép, soạn thảo các loại hợp đồng lao động, dân sự, rà soát hợp đồng, soạn thảo các loại đơn từ, soạn hồ sơ khởi kiện, lập di chúc, khai nhận di sản thừa kế, đăng ký biến động đất đai,… thì cũng đừng ngại liên hệ với Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh, Luật sư giỏi thừa kế nhà đất để được giải đáp mọi thắc mắc.
VĂN PHÒNG GIAO DỊCH CÔNG TY LUẬT TNHH CNC VIỆT NAM
Trụ sở: Tầng 2-2A1 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Sài Gòn,Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 1: 98S Trần Đại Nghĩa, phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 2: 1084 Lê Văn Lương, Ấp 3, xã Nhơn Đức, huyện Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh
Số điện thoại: 0909 642 658 - 0939 858 898
Website: luatsugioisaigon.com.vn
