Hiện nay, việc lập di chúc ngày càng trở nên phổ biến vì người dân nhận thấy được những lợi ích tích cực mà di chúc mang lại như: giảm thiểu tối đa những tranh chấp không đáng có giữa các thành viên trong gia đình hoặc đơn giản để tài sản được chuyển giao cho đúng người mà chủ tài sản muốn chuyển giao.
Trong thời gian gần đây, Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư CNC Việt Nam nhận được rất nhiều thắc mắc liên quan đến việc: Người thân bị ốm nặng, liệt giường thì có thể lập di chúc được không? Để giải đáp thắc mắc này kính mời Quý cô chú, anh chị và các bạn theo dõi bài viết sau đây của Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư CNC Việt Nam nhé.
Di chúc là gì?
Điều 624 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: "Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết".
Di chúc được lập dưới dạng nào?
Về hình thức, pháp luật hiện hành tại Điều 627 Bộ luật Dân sự năm 2015 có quy định về di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng.
Việc lập di chúc tài sản chung là một quá trình đòi hỏi sự hiểu biết về pháp luật liên quan dến di chúc và tài sản chung. Di chúc phải được lập bằng văn bản, cụ thể:
1. Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng.
2. Di chúc bằng văn bản có người làm chứng.
3. Di chúc bằng văn bản có công chứng.
4. Di chúc bằng văn bản có chứng thực.
Trường hợp không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể lập di chúc miệng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng di chúc miệng chỉ áp dụng trong trường hợp tính mạng một người bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản. Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ. Như vậy, trong điều kiện bình thường thì di chúc phải được lập bằng văn bản, điều này giúp đảm bảo thực hiện ý chí của cá nhân trong việc chuyển giao tài sản cho cá nhân/tổ chức khác sau khi qua đời.
Điều kiện để di chúc được công nhận giá trị pháp lý?
Căn cứ Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về di chúc hợp pháp như sau:
"Điều 630. Di chúc hợp pháp
1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:
a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;
b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.
2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.
3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.
4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.
5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng."
Theo đó, khi lập di chúc thì người lập di chúc phải đảm bảo:
- Còn minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;
- Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.
Người ốm nặng, liệt giường có thể lập di chúc được không?
Căn cứ theo quy định nêu trên có thể thấy một trong các điều kiện để di chúc được công nhận hiệu lực là người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc, không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép khi lập di chúc. Như vậy, nếu như một người bị ốm, nằm liệt giường (không đi lại được, đi lại khó khăn,…) mà tinh thần vẫn còn minh mẫn, sáng suốt thì hoàn toàn có thể lập di chúc. Người lập di chúc có thể lựa chọn một trong các dạng di chúc nêu tại mục 2 để tiến hành lập di chúc.
Cần chuẩn bị giấy tờ gì để lập di chúc?
Khoản 1 Điều 631 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định nội dung chủ yếu của di chúc như sau:
- Ngày, tháng, năm lập di chúc;
- Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc;
- Họ, tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản;
- Di sản để lại và nơi có di sản.
Ngoài các nội dung chủ yếu nêu trên thì di chúc vẫn có thể có các nội dung khác. Từ quy định nêu trên có thể thấy để lập được di chúc người lập di chúc cần chuẩn bị những tài liệu, thông tin sau đây:
1. Thông tin của người lập di chúc như: Căn cước công dân, hộ chiếu, giấy khai sinh,...
2. Thông tin của người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản như: Căn cước công dân, hộ chiếu, giấy khai sinh,...
3. Thông tin của di sản và nơi có di sản như: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất, giấy đăng ký xe, sổ tiết kiệm,...
Như vậy, về cơ bản để lập được di chúc người lập di chúc phải chuẩn bị những thông tin nêu trên và có thể tự lập theo các hình thức nêu trên hoặc có thể nhờ cá nhân, tổ chức có chuyên môn để thực hiện việc lập di chúc. Khi đó, người lập di chúc sẽ cần chuẩn bị và cung cấp những thông tin này cho cá nhân, tổ chức đó để họ tiến hành lập di chúc theo nguyện vọng của người có tài sản.
Ngoài những thông tin nêu trên người lập di chúc cũng có thể diễn đạt thêm những điều mình mong muốn trong di chúc hoặc lời căn dặn cho chủ thể được hưởng di sản (nếu muốn).
Có bắt buộc phải có giấy khám sức khỏe khi lập di chúc không?
Như đã đề cập ở phần trên, một trong những điều kiện quan trọng để di chúc được công nhận giá trị pháp lý là người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt tại thời điểm lập di chúc, tuy nhiên để xác định được một người có minh mẫn, sáng suốt tại thời điểm lập di chúc hay không là chuyện tưởng dễ nhưng không hề dễ chút nào. Do đó, để phòng ngừa rủi ro và để có cơ sở vững chắc hơn trong việc xác định trạng thái của người lập di chúc tại thời điểm lập di chúc thì khi lập di chúc người hỗ trợ lập di chúc hoặc cơ quan có thẩm quyền thường vẫn yêu cầu người lập di chúc phải cung cấp thêm giấy khám sức khỏe để xác định rõ tình trạng tại thời điểm lập di chúc (đặc biệt là đối với những người thuộc nhóm người cao tuổi), thường trong giấy khám sức khỏe sẽ kết luận "có đủ sức khỏe để lập di chúc hay không?”. Tuy nhiên, giấy khám sức khỏe không phải là giấy tờ bắt buộc phải có trong hồ sơ yêu cầu lập di chúc mà chỉ là một nguồn tài, chứng cứ có thể xem xét khi chẳng may có tranh chấp xảy ra sau này.
Ngoài ra, Điều 58 Luật Công chứng 2024 cũng quy định, trường hợp công chứng viên nhận thấy người lập di chúc có dấu hiệu bị mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi hoặc có căn cứ cho rằng việc lập di chúc có dấu hiệu bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép thì công chứng viên đề nghị người lập di chúc làm rõ, trường hợp không làm rõ được thì công chứng viên từ chối công chứng di chúc đó.
Quy định này được đặt ra bởi thực tế cho thấy, có rất nhiều tranh chấp xảy ra sau này đều lấy lý do người lập di chúc không minh mẫn, sáng suốt, bị lừa dối, cưỡng ép, đe dọa tại thời điểm lập di chúc nên việc xác định rõ được tình trạng của người lập di chúc là hết sức cần thiết và một trong những căn cứ có thể đánh giá được trạng thái tinh thần của người lập di chúc là giấy khám sức khỏe. Như vậy, mặc dù giấy khám sức khỏe không phải là một trong những giấy tờ bắt buộc phải có khi lập di chúc nhưng trong quá trình lập di chúc thì khuyến khích nên có để dễ dàng hơn trong việc giải quyết tranh chấp sau này (nếu có) và đảm bảo ý nguyện của người để lại di chúc.
Từ những phân tích nêu trên có thể kết luận rằng trong trường hợp người thân bị ốm nặng, liệt giường (khó khăn hoặc không thể di chuyển, đi lại được,…) nhưng tinh thần vẫn còn minh mẫn, sáng suốt thì vẫn có thể lập di chúc theo một trong những cách thức như đã tư vấn ở trên.
Dịch vụ tư vấn lập di chúc của Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Tp. HCM
Theo quy định của pháp luật như đã nêu ở trên thì việc lập di chúc có thể được thể hiện dưới nhiều hình thức, nhiều dạng khác nhau không bắt buộc phải công chứng, chứng thực thì mới có giá trị pháp lý. Tuy nhiên, dù lập di chúc ở dạng nào đi nữa thì vẫn phải thỏa mãn những điều kiện mà pháp luật quy định thì mới được coi là hợp pháp. Do đó, khi lập di chúc anh/chị và các bạn cần nắm rõ các quy định của pháp luật cũng như cân nhắc lựa chọn loại di chúc cần lập để đảm bảo bản di chúc được lập ra một cách hợp pháp và có giá trị để thực hiện sau này theo đúng nguyện vọng của người lập di chúc.
Ngoài các vấn đề trên, còn rất nhiều vấn đề khác nữa mà người lập di chúc cần lưu ý để bản di chúc được lập là hợp pháp và có giá trị pháp luật. Người lập di chúc có thể liên hệ đến các tổ chức luật sư để được tư vấn cụ thể và chi tiết hơn.
Với đội ngũ Luật sư giỏi, chuyên nghiệp và có nhiều kinh nghiệm trong việc soạn/lập di chúc, Luật CNC Việt Nam, Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi và uy tín tại Thành phố Hồ Chí Minh sẽ nghiên cứu hồ sơ, lắng nghe nguyện vọng của khách hàng để có thể tư vấn cho khách hàng các nội dung liên quan để di chúc được lập ra có giá trị pháp lý và tài sản sẽ được chuyển giao cho người thừa kế theo đúng ý nguyện của người lập di chúc. Trên cơ sở xem xét nguyện vọng của khách hàng thì Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Tp. HCM, Luật CNC Việt Nam sẽ xây dựng bản dự thảo và gửi cho khách hàng kiểm tra về nội dung di chúc. Nếu nội dung di chúc chưa phù hợp thì Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Tp. HCM, Luật CNC Việt Nam sẽ chỉnh sửa theo yêu cầu của khách hàng. Hoặc trong trường hợp có tranh chấp liên quan đến hiệu lực của di chúc Quý khách hàng cũng có thể liên hệ với văn phòng luật sư chúng tôi để được tư vấn chi tiết và kịp thời nhất nhé ạ.
Chi phí cụ thể sẽ được Công ty Luật thông báo ngay khi tiếp nhận tình huống và hồ sơ mà khách hàng cung cấp.
Trên đây là nội dung tư vấn của Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Tp. HCM, Luật CNC Việt Nam, nếu quý cô chú, anh chị và các bạn còn vấn đề nào thắc mắc liên quan đến nội dung nêu trên hoặc cần Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Tp. HCM, Luật CNC Việt Nam tư vấn lập di chúc thì đừng ngần ngại liên hệ với Luật CNC theo thông tin dưới đây để được hỗ trợ kịp thời nhất nhé ạ.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Sau khi tham khảo bài viết của Luật CNC Việt Nam, Luật sư giỏi Việt Nam, Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh nếu Quý khách hàng còn vấn đề nào chưa rõ thì hãy liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây để được tư vấn chi tiết hơn. Ngoài ra, nếu khách hàng cần tư vấn về các vấn đề pháp lý khác như xin các loại giấy phép, soạn thảo các loại hợp đồng lao động, dân sự, rà soát hợp đồng, soạn thảo các loại đơn từ, soạn hồ sơ khởi kiện, lập di chúc, khai nhận di sản thừa kế, đăng ký biến động đất đai,… thì cũng đừng ngại liên hệ với Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh, Luật sư giỏi thừa kế nhà đất để được giải đáp mọi thắc mắc.
VĂN PHÒNG GIAO DỊCH CÔNG TY LUẬT TNHH CNC VIỆT NAM
Trụ sở: Tầng 2-2A1 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Sài Gòn,Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 1: 98S Trần Đại Nghĩa, phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 2: 1084 Lê Văn Lương, Ấp 3, xã Nhơn Đức, huyện Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh
Số điện thoại: 0909 642 658 - 0939 858 898
Website: luatsugioisaigon.com.vn
