
Trong quá trình giải quyết tranh chấp dân sự, không ít người sau khi chuẩn bị hồ sơ, tài liệu, chứng cứ và gửi đơn khởi kiện đến Tòa án lại nhận được thông báo hoặc văn bản trả lại đơn khởi kiện. Điều này khiến nhiều người hoang mang, lo lắng, thậm chí cho rằng quyền khởi kiện của mình đã chấm dứt hoặc không còn cơ hội yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng việc Tòa án trả lại đơn khởi kiện không đồng nghĩa với việc người khởi kiện đương nhiên mất quyền khởi kiện. Trong nhiều trường hợp, người khởi kiện vẫn có quyền sửa đổi, bổ sung hồ sơ, nộp lại đơn khởi kiện hoặc thực hiện quyền khiếu nại đối với việc trả lại đơn nếu nhận thấy quyết định của Tòa án không có căn cứ hoặc không đúng quy định pháp luật.
Vấn đề quan trọng là người khởi kiện phải xác định chính xác lý do Tòa án trả lại đơn, đánh giá tính hợp pháp của việc trả lại đơn và lựa chọn phương án xử lý phù hợp. Nếu không thực hiện đúng trình tự, thủ tục hoặc bỏ lỡ thời hạn khiếu nại, người khởi kiện có thể gặp bất lợi trong việc bảo vệ quyền lợi của mình. Vậy khi bị Tòa án trả lại đơn khởi kiện, người khởi kiện cần làm gì? Theo dõi video sau đây của Luật sư giỏi Sài Gòn để tìm hiểu về vấn đề này nhé!
Theo quy định, sau khi tiếp nhận hồ sơ khởi kiện, Tòa án sẽ phân công thẩm phán xem xét hồ sơ khởi kiện. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày được phân công, thẩm phán phải xem xét đơn khởi kiện và ra một trong các quyết định theo quy định, trong đó có thể là trả lại đơn khởi kiện.
Trả lại đơn khởi kiện là việc Tòa án không tiếp nhận để giải quyết vụ án theo thủ tục tố tụng do đơn khởi kiện hoặc điều kiện khởi kiện chưa đáp ứng yêu cầu theo quy định pháp luật.

Những trường hợp Tòa án được quyền trả lại đơn khởi kiện:
Căn cứ quy định tại Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Thẩm phán được phân công xem xét đơn khởi kiện có thể trả lại đơn trong các trường hợp sau:
Thứ nhất, người khởi kiện không có quyền khởi kiện hoặc không có đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự.
Người khởi kiện phải là cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác theo quy định pháp luật.
Thứ hai, chưa có đủ điều kiện khởi kiện theo quy định pháp luật.
Một số tranh chấp yêu cầu phải đáp ứng điều kiện nhất định trước khi khởi kiện, như thực hiện thủ tục hòa giải bắt buộc hoặc hoàn thành một thủ tục pháp lý khác. Nếu chưa đáp ứng điều kiện này, đơn khởi kiện có thể bị trả lại.
Thứ ba, sự việc đã được giải quyết bằng bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật Tòa án hoặc quyết định đã có hiệu lực của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trừ một số trường hợp theo quy định.
Thứ tư, người khởi kiện không nộp biên lai thu tiền tạm ứng án phí trong thời hạn quy định.
Sau khi nhận được thông báo nộp tiền tạm ứng án phí, nếu người khởi kiện không thực hiện nghĩa vụ này đúng thời hạn và không thuộc trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tạm ứng án phí thì Tòa án có thể trả lại đơn.
Thứ năm, vụ án không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.
Nếu rơi vào trường hợp này, Tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện để người yêu cầu thực hiện đúng thủ tục.
Thứ sáu, người khởi kiện không sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện theo yêu cầu của Tòa án.
Trong trường hợp đơn khởi kiện chưa đầy đủ nội dung theo quy định, Tòa án sẽ yêu cầu sửa đổi, bổ sung. Nếu hết thời hạn mà người khởi kiện không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ thì Tòa án có thể trả lại đơn.
Thứ bảy, người khởi kiện rút đơn khởi kiện.
Nếu người khởi kiện chủ động rút đơn trước thời điểm Tòa án thụ lý vụ án thì Tòa án sẽ trả lại đơn và tài liệu, chứng cứ kèm theo.
Có thể thấy, không phải mọi trường hợp Tòa án trả lại đơn khởi kiện đều xuất phát từ việc người khởi kiện không có quyền khởi kiện. Có những trường hợp chỉ do thiếu sót về hình thức, tài liệu, chứng cứ hoặc chưa đáp ứng điều kiện tố tụng tại thời điểm nộp đơn. Do đó, người khởi kiện cần xem xét cụ thể căn cứ mà Tòa án đưa ra, thay vì mặc nhiên chấp nhận việc trả lại đơn.
Vậy khi bị Tòa án trả lại đơn khởi kiện, người khởi kiện cần làm gì?
Theo đó, khi nhận được văn bản trả lại đơn khởi kiện, người khởi kiện không nên vội vàng nộp lại đơn hoặc bỏ cuộc. Thay vào đó, cần thực hiện những công việc sau đây:
Đầu tiên, xem xét lý do trả lại đơn khởi kiện của Tòa án
Theo khoản 2 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, khi trả lại đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo, Thẩm phán phải có văn bản nêu rõ lý do trả lại đơn khởi kiện.
Vì vậy, người khởi kiện cần kiểm tra kỹ văn bản này để xác định:
- Tòa án trả lại đơn dựa trên quy định pháp luật nào?
- Lý do trả lại đơn có cụ thể, rõ ràng hay không?
- Những tài liệu, chứng cứ nào còn thiếu hoặc chưa đáp ứng yêu cầu?
- Tòa án có đánh giá đúng bản chất tranh chấp và quyền khởi kiện của người khởi kiện hay không?
Đây là bước quan trọng để xác định hướng xử lý tiếp theo.
Tiếp theo, đánh giá việc trả lại đơn khởi kiện và thực hiện các phương án phù hợp
Người khởi kiện cần đối chiếu căn cứ trả đơn khởi kiện của Tòa án với căn cứ quy định pháp luật, xem xét lý do trả lại đơn của Tòa án có đúng theo quy định của pháp luật hay không. Sau đó tiến hành các phương án phù hợp tùy vào từng trường hợp.
Trường hợp 1: Nếu lý do Tòa án đưa ra là đúng quy định, người khởi kiện cần căn cứ vào lý do đó để thực hiện phương án phù hợp. Cụ thể như:
- Với lý do người khởi kiện không có quyền khởi kiện hoặc không có đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự: Người khởi kiện nộp lại hồ sơ khởi kiện khi đã có đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự.
- Với lý do chưa có đủ điều kiện khởi kiện theo quy định pháp luật, người khởi kiện thực hiện các thủ tục cần thiết trước khi khởi kiện lại.
Ví dụ: trong tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất, pháp luật quy định thủ tục bắt buộc trước khi khởi kiện đến Tòa án là phải thực hiện thủ tục hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất. Do đó, khi bị trả đơn khởi kiện với lý do này thì người khởi kiện cần chuẩn bị hồ sơ, nộp đơn yêu cầu hòa giải đến UBND cấp xã nơi có đất, sau khi có kết quả hòa giải không thành, người khởi kiện hoàn thiện hồ sơ và nộp lại đơn khởi kiện đến Tòa án.
- Với lý do vụ án không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án: người khởi kiện cần xác định lại đúng Tòa án hoặc cơ quan khác có thẩm quyền để nộp đơn.
- Với lý do người khởi kiện không sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện theo yêu cầu của Tòa án hoặc người khởi kiện không nộp biên lai thu tiền tạm ứng án phí trong thời hạn quy định: Việc trả đơn này có thể xuất phát từ việc người khởi kiện chậm thực hiện nghĩa vụ nêu trên, theo đó nếu có lý do chính đáng, người khởi kiện có thể nộp bản tường trình trình bày lý do chậm thực hiện nghĩa vụ theo yêu cầu để Tòa án giải quyết hoặc có thể nộp lại hồ sơ khởi kiện để Tòa án tiếp nhận lại hồ sơ từ đầu.
Trường hợp 2: Nếu cho rằng lý do Tòa án đưa ra để trả lại đơn khởi kiện không đúng theo quy định.
Không phải cứ có văn bản trả lại đơn của Tòa án thì việc trả lại đơn đó đương nhiên là đúng pháp luật. Trong thực tế, có thể phát sinh trường hợp người khởi kiện đã đáp ứng đầy đủ điều kiện khởi kiện nhưng Tòa án lại nhận định không đủ điều kiện; hoặc Tòa án xác định sai quan hệ tranh chấp, sai thẩm quyền giải quyết, chưa đánh giá đầy đủ tài liệu, chứng cứ mà người khởi kiện đã cung cấp.
Theo đó, khi có căn cứ xác định lý do Tòa án trả lại đơn khởi kiện không đúng quy định, người khởi kiện có thể thực hiện quyền khiếu nại việc trả lại đơn khởi kiện này. Cụ thể theo Khoản 1 Điều 194 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được văn bản trả lại đơn khởi kiện, người khởi kiện có quyền khiếu nại với Tòa án đã trả lại đơn khởi kiện.
Trình tự thực hiện việc khiếu nại vấn đề này như sau:

Bước 1: Người khởi kiện nộp đơn khiếu nại đến Tòa án đã trả đơn khiếu nại.
Đơn khiếu nại cần trình bày rõ:
- Thông tin của người khiếu nại; đối tượng bị khiếu nại;
- Đối tượng khiếu nại: nêu rõ việc trả lại đơn khởi kiện;
- Lý do khiếu nại: người khởi kiện trình bày lý do việc trả lại đơn là không đúng quy định pháp luật và đưa ra các căn cứ pháp lý và tài liệu, chứng cứ chứng minh;
- Yêu cầu khiếu nại: Yêu cầu Tòa án xem xét, hủy bỏ văn bản trả lại đơn khởi kiện và nhận lại đơn khởi kiện để tiến hành thủ tục thụ lý theo quy định.
Người khiếu nại cần lập luận cụ thể, chỉ ra điểm chưa chính xác, không đúng quy định trong nhận định của Tòa án, thay vì chỉ trình bày chung chung rằng mình không đồng ý với việc trả lại đơn.
Bước 2: Tòa án tiếp nhận và giải quyết khiếu nại
Ngay sau khi nhận được khiếu nại về việc trả lại đơn khởi kiện, Chánh án Tòa án sẽ phân công một Thẩm phán khác xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày được phân công, Thẩm phán sẽ mở phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại. Phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị có sự tham gia của đại diện Viện kiểm sát cùng cấp và đương sự có khiếu nại; trường hợp đương sự vắng mặt thì Thẩm phán vẫn tiến hành phiên họp.
Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ có liên quan đến việc trả lại đơn khởi kiện, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát và đương sự có khiếu nại tại phiên họp, Thẩm phán phải ra một trong các quyết định sau đây:
- Giữ nguyên việc trả lại đơn khởi kiện và thông báo cho đương sự, Viện kiểm sát cùng cấp;
- Nhận lại đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo để tiến hành việc thụ lý vụ án.
Bước 3: Tiếp tục khiếu nại nếu không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu.
Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định trả lời khiếu nại về việc trả lại đơn khởi kiện của Thẩm phán, nếu không đồng ý với quyết định này, người khởi kiện có quyền tiếp tục khiếu nại với Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp xem xét, giải quyết.
Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được khiếu nại, Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp phải ra một trong các quyết định sau đây:
- Giữ nguyên việc trả lại đơn khởi kiện;
- Yêu cầu Tòa án cấp sơ thẩm nhận lại đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo để tiến hành việc thụ lý vụ án.
Quyết định giải quyết khiếu nại của Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp có hiệu lực thi hành và được gửi ngay cho người khởi kiện, Viện kiểm sát cùng cấp và Tòa án đã ra quyết định trả lại đơn khởi kiện. Quyết định giải quyết khiếu nại của Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp là quyết định cuối cùng.
Lưu ý quan trọng để tránh mất quyền khiếu nại:
- Thời hạn khiếu nại đối với việc trả lại đơn khởi kiện là 10 ngày kể từ ngày nhận được văn bản trả lại đơn. Đây là thời hạn tố tụng quan trọng. Nếu nhận thấy việc trả lại đơn không đúng pháp luật, người khởi kiện cần nhanh chóng chuẩn bị đơn khiếu nại và tài liệu chứng minh, tránh để quá thời hạn mới thực hiện.
- Phải lưu giữ đầy đủ tài liệu chứng minh việc đã nộp đơn và nhận văn bản trả lại đơn. Người khởi kiện nên lưu giữ bản sao đơn khởi kiện, danh mục tài liệu, chứng cứ đã nộp, giấy xác nhận nhận đơn, phiếu gửi bưu chính, thông báo của Tòa án và văn bản trả lại đơn. Những tài liệu này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định quá trình nộp đơn, thời điểm nhận văn bản và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp khi phát sinh khiếu nại.
Có thể thấy, việc Tòa án trả lại đơn khởi kiện là một vấn đề tố tụng quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khởi kiện. Tuy nhiên, pháp luật đã quy định những cơ chế nhất định để người khởi kiện bảo vệ quyền lợi của mình, bao gồm quyền quyền nộp lại đơn khi đã đáp ứng đủ điều kiện và đặc biệt là quyền khiếu nại khi cho rằng việc trả lại đơn khởi kiện không đúng quy định pháp luật.
Điều quan trọng nhất là người khởi kiện phải bình tĩnh, xác định đúng lý do trả lại đơn, lựa chọn phương án xử lý phù hợp và tuân thủ nghiêm ngặt các thời hạn tố tụng. Việc hiểu rõ các quy định về trả lại đơn khởi kiện giúp người khởi kiện hạn chế tình trạng hồ sơ bị kéo dài do thiếu sót về thủ tục, xác định đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết và bảo vệ hiệu quả quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Sau khi tham khảo bài viết của Luật CNC Việt Nam, Luật sư giỏi Việt Nam, Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh nếu Quý khách hàng còn vấn đề nào chưa rõ thì hãy liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây để được tư vấn chi tiết hơn. Ngoài ra, nếu khách hàng cần tư vấn về các vấn đề pháp lý khác như xin các loại giấy phép, soạn thảo các loại hợp đồng lao động, dân sự, rà soát hợp đồng, soạn thảo các loại đơn từ, soạn hồ sơ khởi kiện, lập di chúc, khai nhận di sản thừa kế, đăng ký biến động đất đai,… thì cũng đừng ngại liên hệ với Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh, Luật sư giỏi thừa kế nhà đất để được giải đáp mọi thắc mắc.
VĂN PHÒNG GIAO DỊCH CÔNG TY LUẬT TNHH CNC VIỆT NAM
Trụ sở: Tầng 2-2A1 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Sài Gòn,Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 1: 98S Trần Đại Nghĩa, phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 2: 1084 Lê Văn Lương, Ấp 3, xã Nhơn Đức, huyện Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh
Số điện thoại: 0909 642 658 - 0939 858 898
Website: luatsugioisaigon.com.vn







