
Trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự, việc đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng xem xét những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự có ý nghĩa quan trọng đối với việc quyết định hình phạt đối với bị can, bị cáo. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ trường hợp nào được đề nghị giảm nhẹ hình phạt, ai có quyền viết đơn, nội dung đơn cần trình bày ra sao và gửi đến cơ quan nào để được xem xét. Đặc biệt, việc chuẩn bị đơn cần đi kèm những tài liệu, chứng cứ chứng minh các tình tiết có lợi cho người phạm tội. Vậy, mẫu đơn xin giảm nhẹ hình phạt năm 2026 được viết như thế nào, điều kiện và thủ tục nộp đơn ra sao? Để làm rõ vấn đề trên, kính mời anh/chị và các bạn cùng theo dõi bài viết bên dưới của chúng tôi nhé.

Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật hiện hành
Căn cứ Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017), các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự bao gồm:
- Người phạm tội đã ngăn chặn hoặc làm giảm bớt tác hại của tội phạm;
- Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả;
- Phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng;
- Phạm tội trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;
- Phạm tội trong trường hợp vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội;
- Phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân gây ra;
- Phạm tội vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không phải do mình tự gây ra;
- Phạm tội nhưng chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn;
- Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng;
- Phạm tội vì bị người khác đe dọa hoặc cưỡng bức;
- Phạm tội trong trường hợp bị hạn chế khả năng nhận thức mà không phải do lỗi của mình gây ra;
- Phạm tội do lạc hậu;
- Người phạm tội là phụ nữ có thai;
- Người phạm tội là người đủ 70 tuổi trở lên;
- Người phạm tội là người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng;
- Người phạm tội là người có bệnh bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình;
- Người phạm tội tự thú;
- Người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải;
- Người phạm tội tích cực hợp tác với cơ quan có trách nhiệm trong việc phát hiện tội phạm hoặc trong quá trình giải quyết vụ án;
- Người phạm tội đã lập công chuộc tội;
- Người phạm tội là người có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác;
- Người phạm tội là người có công với cách mạng hoặc là cha, mẹ, vợ, chồng, con của liệt sĩ.
Ngoài các tình tiết nêu trên, khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự còn cho phép Tòa án xem xét những tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, nhưng phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án.
Đáng chú ý, Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP có hiệu lực từ ngày 15/11/2025 đã hướng dẫn cụ thể cách xác định và áp dụng các tình tiết giảm nhẹ tại Điều 51 Bộ luật Hình sự. Theo đó, Điều 2 của Nghị quyết làm rõ điều kiện áp dụng đối với từng tình tiết tại khoản 1 Điều 51; Điều 3 hướng dẫn những trường hợp khác có thể được Tòa án xem xét là tình tiết giảm nhẹ theo khoản 2 Điều này.
Ví dụ: Người phạm tội tự nguyện nộp lại ít nhất một nửa số tiền thu lợi bất chính từ hành vi phạm tội hoặc tiền phạt bổ sung theo bản án, quyết định của Tòa án có thể được xem xét là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khác. Ngoài ra, trường hợp người bị hại hoặc người đại diện của bị hại xin giảm nhẹ hình phạt cũng có thể được xem xét nếu vụ án chỉ gây tổn hại về sức khỏe hoặc thiệt hại về tài sản theo hướng dẫn tại Nghị quyết.
Như vậy, khi làm đơn xin giảm nhẹ hình phạt, người phạm tội hoặc người thân cần xác định rõ tình tiết giảm nhẹ có thể áp dụng đối với vụ án, đồng thời cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh. Việc trình bày hoàn cảnh khó khăn hoặc mong muốn được khoan hồng không đương nhiên làm phát sinh tình tiết giảm nhẹ nếu không đáp ứng điều kiện pháp luật quy định.
Lưu ý về quy định chuyển tiếp: Theo khoản 2 Điều 6 Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP, trường hợp người phạm tội đã bị xét xử trước ngày Nghị quyết có hiệu lực theo đúng các văn bản hướng dẫn trước đây và bản án đã có hiệu lực pháp luật thì không căn cứ vào Nghị quyết này để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm.
Ai có quyền làm đơn xin giảm nhẹ hình phạt theo quy định mới nhất hiện nay?
Pháp luật không giới hạn việc đề nghị xem xét giảm nhẹ trách nhiệm hình sự chỉ ở người bị buộc tội. Tùy từng trường hợp, bị can, bị cáo, bị hại, người đại diện hợp pháp hoặc người thân của người phạm tội đều có thể gửi đơn, tài liệu đến cơ quan tiến hành tố tụng để trình bày những tình tiết có lợi cho người phạm tội. Tuy nhiên, mỗi chủ thể có vai trò và giá trị pháp lý khác nhau khi thực hiện việc này.
Thứ nhất, bị can, bị cáo có quyền tự mình làm đơn xin giảm nhẹ hình phạt.
Căn cứ điểm đ khoản 2 Điều 60 và điểm đ khoản 2 Điều 61 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, bị can, bị cáo có quyền đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật và yêu cầu để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Theo đó, bị can, bị cáo có thể tự làm đơn trình bày những tình tiết có lợi cho bản thân như: thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tự nguyện bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả hoặc có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Những nội dung này cần được trình bày rõ ràng, cụ thể và có tài liệu chứng minh để cơ quan tiến hành tố tụng xem xét.
Thứ hai, bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của bị hại có quyền đề nghị giảm nhẹ hình phạt cho người phạm tội.
Theo điểm b và điểm g khoản 2 Điều 62 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của họ có quyền cung cấp chứng cứ, tài liệu, đồ vật, đưa ra yêu cầu và đề nghị hình phạt đối với người phạm tội.
Đáng chú ý, khoản 7 Điều 3 Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP quy định trường hợp người bị hại hoặc người đại diện của bị hại xin giảm nhẹ hình phạt cho người phạm tội, nếu hành vi phạm tội chỉ gây tổn hại về sức khỏe của người bị hại hoặc gây thiệt hại về tài sản, thì có thể được xem xét là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khác theo khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự.
Như vậy, trong những trường hợp đáp ứng điều kiện nêu trên, đơn xin giảm nhẹ hình phạt của bị hại không chỉ thể hiện nguyện vọng của họ mà còn có thể là căn cứ để Tòa án xem xét khi quyết định hình phạt đối với bị cáo.
Thứ ba, người thân của bị can, bị cáo có thể gửi đơn đề nghị xem xét giảm nhẹ hình phạt.
Trên thực tế, cha, mẹ, vợ, chồng, con hoặc những người thân khác thường là người hiểu rõ hoàn cảnh gia đình, nhân thân và những đóng góp của bị can, bị cáo. Vì vậy, họ có thể làm đơn trình bày hoàn cảnh, đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng xem xét những tình tiết có lợi cho người phạm tội, đồng thời gửi kèm các tài liệu chứng minh như: giấy xác nhận hoàn cảnh khó khăn, giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình, giấy khen, bằng khen, tài liệu về việc chăm sóc người phụ thuộc hoặc chứng từ bồi thường thiệt hại.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng người thân không đương nhiên có đầy đủ quyền tố tụng như bị can, bị cáo theo Điều 60 và Điều 61 Bộ luật Tố tụng hình sự. Do đó, đơn của người thân chủ yếu nhằm cung cấp thêm thông tin, tài liệu và đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét các tình tiết giảm nhẹ cho người phạm tội.
Thứ tư, người bào chữa có thể cung cấp tài liệu và đề nghị áp dụng tình tiết giảm nhẹ cho bị can, bị cáo.
Căn cứ điểm h khoản 1 Điều 73 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người bào chữa có quyền thu thập, đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật và yêu cầu. Theo đó, người bào chữa khác có thể thu thập những tài liệu liên quan đến nhân thân, hoàn cảnh, việc bồi thường, khắc phục hậu quả và các tình tiết có lợi khác để cung cấp cho cơ quan tiến hành tố tụng.
Trên cơ sở những tài liệu này, người bào chữa có thể đưa ra lập luận và đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho bị can, bị cáo trong quá trình giải quyết vụ án.
Tóm lại, bị can, bị cáo có quyền tự mình làm đơn xin giảm nhẹ hình phạt; bị hại hoặc người đại diện hợp pháp có thể đề nghị giảm nhẹ cho người phạm tội; người thân và người bào chữa cũng có thể gửi đơn, tài liệu để trình bày và chứng minh những tình tiết có lợi cho bị can, bị cáo. Tuy nhiên, việc có được xem xét áp dụng tình tiết giảm nhẹ hay không và mức hình phạt được quyết định như thế nào vẫn thuộc thẩm quyền của Tòa án, trên cơ sở quy định pháp luật và các chứng cứ có trong vụ án.
Hướng dẫn cách viết đơn xin giảm nhẹ hình phạt năm 2026 và mẫu đơn tham khảo:
Hiện nay, pháp luật không quy định một mẫu đơn xin giảm nhẹ hình phạt bắt buộc áp dụng chung cho mọi vụ án. Do đó, người có nhu cầu có thể tự soạn đơn theo hình thức phù hợp, miễn là trình bày đầy đủ thông tin, nêu rõ những tình tiết có lợi cho người phạm tội và gửi kèm tài liệu chứng minh (nếu có).
Khi viết đơn xin giảm nhẹ hình phạt, người làm đơn cần đảm bảo các nội dung cơ bản sau:
- Thông tin người nhận đơn
- Thông tin người làm đơn.
- Thông tin người được đề nghị giảm nhẹ.
- Thông tin về vụ án.
- Trình bày các tình tiết có lợi về nhân thân/ hoàn cảnh gia đình/ việc khắc phục hậu quả (nếu có)……
Sau đây, chúng tôi sẽ hướng dẫn anh/chị và các bạn cách viết đơn xin giảm nhẹ hình phạt mới nhất hiện nay. Anh/chị và các bạn có thể tham khảo mẫu đơn xin giảm nhẹ hình phạt Tại đây.

Mục (1) Cơ quan nhận đơn: Tùy thuộc vào giai đoạn giải quyết vụ án, người làm đơn xác định cơ quan có thẩm quyền để gửi đơn xem xét. Chẳng hạn, nếu vụ án đã có quyết định đưa ra xét xử thì có thể gửi đơn đến Tòa án nhân dân đang thụ lý, xét xử vụ án (ví dụ: Tòa án nhân dân khu vực 3 – Thành phố H). Trường hợp vụ án đang được điều tra hoặc truy tố thì ghi tên cơ quan tiến hành tố tụng đang giải quyết vụ án tương ứng.
Mục (2), (3), (4) Thông tin người làm đơn: Ghi đầy đủ họ và tên, ngày tháng năm sinh, số CCCD/Căn cước, ngày cấp, nơi cấp và địa chỉ cư trú của người làm đơn.
Mục (5) Mối quan hệ với người được đề nghị giảm nhẹ và thông tin vụ án: Ghi rõ người làm đơn có quan hệ như thế nào với người được đề nghị giảm nhẹ (ví dụ: cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh, chị, em...) hoặc tư cách tham gia tố tụng nếu trực tiếp làm đơn. Đồng thời, nêu rõ vụ án đang được giải quyết, số và ngày ban hành văn bản tố tụng có liên quan (nếu có), cũng như cơ quan đang thụ lý vụ án.
Ví dụ:
Là: Bị cáo
Trong vụ án “Gây rối trật tự công cộng” hiện đang được Tòa án nhân dân khu vực 3 - Thành phố H thụ lý giải quyết theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số: 123/QĐXX-HS-ST ngày 12/10/2026.
Mục (6) Nội dung xin giảm nhẹ: Đây là phần quan trọng của đơn. Người làm đơn cần trình bày cụ thể những tình tiết có lợi cho người phạm tội để đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, chẳng hạn:
- Về nhân thân: Nếu người phạm tội có nhân thân tốt, phạm tội lần đầu, có nhiều thành tích trong công tác, học tập hoặc gia đình có công với cách mạng thì cần trình bày cụ thể.
- Về hoàn cảnh gia đình: Nêu rõ những khó khăn thực tế nếu có, chẳng hạn người phạm tội là lao động chính, có con nhỏ, cha mẹ già yếu hoặc người thân mắc bệnh cần chăm sóc.
- Về việc khắc phục hậu quả: Nếu người phạm tội đã tự nguyện bồi thường thiệt hại, hoàn trả tài sản hoặc khắc phục hậu quả thì cần nêu rõ quá trình và kết quả thực hiện.
Sau khi trình bày các tình tiết trên, người làm đơn nêu rõ nguyện vọng đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, áp dụng chính sách khoan hồng và giảm nhẹ hình phạt cho người phạm tội.
Mục (7) Thông tin người được đề nghị giảm nhẹ hình phạt: Ghi rõ họ và tên, ngày tháng năm sinh, địa chỉ cư trú và tội danh mà người này đang bị khởi tố, truy tố hoặc xét xử theo thông tin của vụ án.
Mục (8) Danh mục tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn: Liệt kê các tài liệu, chứng cứ được gửi kèm để chứng minh những tình tiết đã trình bày trong đơn (nếu có).
Ví dụ: giấy xác nhận hoàn cảnh gia đình, giấy khen, bằng khen, giấy tờ chứng minh quan hệ thân nhân, chứng từ bồi thường hoặc tài liệu xác nhận việc khắc phục hậu quả.
Mục (9) Ký tên hoặc điểm chỉ: Người làm đơn ký tên hoặc điểm chỉ vào cuối đơn để xác nhận nội dung đã trình bày.
Như vậy, khi viết đơn xin giảm nhẹ hình phạt, người làm đơn cần chú trọng trình bày rõ những tình tiết có lợi cho người phạm tội và cung cấp tài liệu chứng minh kèm theo nếu có. Nội dung đơn càng cụ thể, rõ ràng thì cơ quan có thẩm quyền càng có cơ sở xem xét các tình tiết được đề nghị.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Sau khi tham khảo bài viết của Luật CNC Việt Nam, Luật sư giỏi Việt Nam, Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh nếu Quý khách hàng còn vấn đề nào chưa rõ thì hãy liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây để được tư vấn chi tiết hơn. Ngoài ra, nếu khách hàng cần tư vấn về các vấn đề pháp lý khác như xin các loại giấy phép, soạn thảo các loại hợp đồng lao động, dân sự, rà soát hợp đồng, soạn thảo các loại đơn từ, soạn hồ sơ khởi kiện, lập di chúc, khai nhận di sản thừa kế, đăng ký biến động đất đai,… thì cũng đừng ngại liên hệ với Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh, Luật sư giỏi thừa kế nhà đất để được giải đáp mọi thắc mắc.
VĂN PHÒNG GIAO DỊCH CÔNG TY LUẬT TNHH CNC VIỆT NAM
Trụ sở: Tầng 2-2A1 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Sài Gòn,Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 1: 98S Trần Đại Nghĩa, phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 2: 1084 Lê Văn Lương, Ấp 3, xã Nhơn Đức, huyện Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh
Số điện thoại: 0909 642 658 - 0939 858 898
Website: luatsugioisaigon.com.vn







