Đất chưa đứng tên người bán thì hợp đồng đặt cọc có bị vô hiệu không?

98S Trần Đại Nghĩa, Phường Tân Tạo, TP. Hồ Chí Minh
0939 858 898
luatsucncvietnam@gmail.com
Đất chưa đứng tên người bán thì hợp đồng đặt cọc có bị vô hiệu không?
Ngày đăng: 30/10/2026

    dat-chua-dung-ten-nguoi-ban-thi-hop-dong-dat-coc-co-bi-vo-hieu-khong-1

     

    Trong giao dịch mua bán nhà đất, không ít trường hợp người bán nhận tiền đặt cọc khi thửa đất vẫn chưa đứng tên mình, với cam kết sẽ hoàn tất thủ tục sang tên trước khi chuyển nhượng cho người mua. Nếu đến thời hạn đã thỏa thuận mà người bán không thể thực hiện cam kết, liệu hợp đồng đặt cọc có bị tuyên vô hiệu vì đất chưa đứng tên người bán không? Đáng chú ý, Nghị quyết 03/2026/NQ-HĐTP có hiệu lực từ ngày 15/10/2026, đã có hướng dẫn chi tiết về vấn đề này. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu rõ về quy định này nhé.

     

    dat-chua-dung-ten-nguoi-ban-thi-hop-dong-dat-coc-co-bi-vo-hieu-khong-2

     

    Điều kiện để hợp đồng đặt cọc mua bán đất có hiệu lực

    Theo khoản 1 Điều 3 Nghị quyết 03/2026/NQ-HĐTP, hợp đồng đặt cọc mua bán đất muốn có hiệu lực thì cần phải đáp ứng đủ các điều kiện quy định tại Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, cụ thể:

    - Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập;

    - Chủ thể tham gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện;

    - Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

    Hình thức của giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự trong trường hợp luật có quy định.

    Tại khoản 1 Điều 2 Nghị quyết 03/2026/NQ-HĐTP quy định hình thức của hợp đồng đặt cọc mua bán đất được thực hiện theo quy định tại Điều 119 của Bộ luật Dân sự, cụ thể:

    - Giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể. Giao dịch thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu được coi là giao dịch bằng văn bản.

    - Trường hợp luật quy định giao dịch phải được thể hiện bằng văn bản có công chứng, chứng thực, đăng ký thì phải tuân thủ quy định đó.

    - Ngoài ra, tại khoản 2 Điều 2 Nghị quyết 03/2026/NQ-HĐTP quy định thỏa thuận đặt cọc có thể được thể hiện bằng hợp đồng riêng hoặc điều khoản ghi trong hợp đồng có nghĩa vụ được bảo đảm.

    Đất chưa đứng tên người bán thì hợp đồng đặt cọc có bị vô hiệu không?

    Tại khoản 3 Điều 3 Nghị quyết 03/2026/NQ-HĐTP quy định về hiệu lực của việc đặt cọc như sau:

    “Thỏa thuận đặt cọc để bảo đảm giao kết hợp đồng mà tại thời điểm đặt cọc, hợp đồng bị vô hiệu nếu được giao kết thì thỏa thuận đặt cọc có hiệu lực nếu đáp ứng điều kiện hướng dẫn tại khoản 1 Điều này.”

    Như vậy, căn cứ vào quy định nêu trên thì hợp đồng đặt cọc mua đất chưa đứng tên người bán không đương nhiên bị vô hiệu. Thỏa thuận đặt cọc để bảo đảm giao kết hợp đồng vẫn có hiệu lực nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện tại Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015 như đã nêu ở trên, kể cả khi hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất sẽ bị vô hiệu nếu được giao kết tại thời điểm đặt cọc.

    Ví dụ: Các bên thỏa thuận đặt cọc để bảo đảm giao kết hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với thửa đất chưa đứng tên của bên nhận đặt cọc và thời hạn cụ thể để bên nhận đặt cọc được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhằm chuyển nhượng cho bên đặt cọc. Hết thời hạn thỏa thuận, bên nhận đặt cọc không được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên yêu cầu Tòa án tuyên bố hợp đồng đặt cọc vô hiệu với lý do hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất bị vô hiệu nếu được giao kết. Trong trường hợp này, hợp đồng đặt cọc vẫn có hiệu lực nếu đáp ứng đủ các điều kiện quy định tại Điều 117 của Bộ luật Dân sự.

    Hợp đồng đặt cọc mua đất không ghi rõ kích thước, giá chuyển nhượng có bị vô hiệu không?

    Theo khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 03/2026/NQ-HĐTP, nếu nội dung thỏa thuận đặt cọc không rõ ràng dẫn đến hợp đồng không được giao kết hoặc không được thực hiện thì thỏa thuận đặt cọc vẫn có hiệu lực nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự.

    Nghị quyết đưa ra ví dụ về trường hợp các bên thỏa thuận đặt cọc để bảo đảm giao kết hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng không xác định rõ kích thước, giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất dẫn đến một trong các bên từ chối giao kết hợp đồng và yêu cầu Tòa án tuyên bố hợp đồng đặt cọc vô hiệu. Trong trường hợp này, hợp đồng đặt cọc vẫn có hiệu lực nếu đáp ứng đủ các điều kiện quy định tại Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015.

    Do đó, hợp đồng đặt cọc mua đất không ghi rõ kích thước, giá chuyển nhượng vẫn có hiệu lực nếu đáp ứng đủ các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự theo quy định pháp luật.

     

    dat-chua-dung-ten-nguoi-ban-thi-hop-dong-dat-coc-co-bi-vo-hieu-khong-3

     

    Đã nhận cọc nhưng bên bán chưa được cấp Sổ đỏ đúng hạn thì có bị phạt cọc không?

    Theo điểm a khoản 3 Điều 6 Nghị quyết 03/2026/NQ-HĐTP, trường hợp có tranh chấp về đặt cọc mà các bên không có thỏa thuận khác về việc phạt cọc thì xử lý như sau:

    Trường hợp 1: Đặt cọc chỉ để bảo đảm giao kết hợp đồng hoặc thực hiện hợp đồng hoặc vừa để bảo đảm giao kết hợp đồng vừa để bảo đảm thực hiện hợp đồng, thì bên nào có lỗi làm cho hợp đồng không được giao kết hoặc không được thực hiện hoặc bị vô hiệu thì phải chịu phạt cọc.

    Trong đó, việc phạt cọc được quy định tại khoản 2 Điều 328 của Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

    - Nếu bên đặt cọc từ chối giao kết, thực hiện hợp đồng thì tài sản đặt cọc thuộc về bên nhận đặt cọc.

    - Nếu bên nhận đặt cọc từ chối giao kết, thực hiện hợp đồng thì phải trả lại tài sản đặt cọc và một khoản tiền tương đương giá trị tài sản đặt cọc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

    Trường hợp 2: Cả hai bên cùng có lỗi hoặc do sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan thì bên bán sẽ không bị phạt cọc.

    Ví dụ: Ông A và Ông B thỏa thuận đặt cọc để bảo đảm giao kết hợp đồng mua bán nhà ở, hợp đồng đặt cọc có thỏa thuận trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày ký hợp đồng thì ông B (bên nhận đặt cọc) phải hoàn tất các thủ tục để được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, nếu vi phạm thì phải chịu phạt cọc. Hết thời hạn 03 tháng, ông B chưa được cấp Giấy chứng nhận do nguyên nhân đến từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền mặc dù ông B đã nộp hồ sơ đề nghị theo đúng quy định của pháp luật. Trong trường hợp này ông B không thể thực hiện việc cấp Giấy chứng nhận đúng cam kết được xác định là do trở ngại khách quan và ông B không phải chịu phạt cọc.

    Ngoài ra, tại khoản 4 Điều 6 Nghị quyết 03/2026/NQ-HĐTP quy định Tòa án xem xét, chấp nhận yêu cầu tính lãi đối với khoản tiền đặt cọc theo quy định tại Điều 357 của Bộ luật Dân sự, không chấp nhận yêu cầu tính lãi đối với khoản tiền phạt cọc, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác hoặc các bên có thỏa thuận khác. Nghĩa vụ trả tiền lãi đối với khoản tiền đặt cọc được tính kể từ ngày tiếp theo liền kề của ngày phát sinh nghĩa vụ hoàn trả tiền đặt cọc.

     

    THÔNG TIN LIÊN HỆ

    Sau khi tham khảo bài viết của Luật CNC Việt Nam, Luật sư giỏi Việt Nam, Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh nếu Quý khách hàng còn vấn đề nào chưa rõ thì hãy liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây để được tư vấn chi tiết hơn. Ngoài ra, nếu khách hàng cần tư vấn về các vấn đề pháp lý khác như xin các loại giấy phép, soạn thảo các loại hợp đồng lao động, dân sự, rà soát hợp đồng, soạn thảo các loại đơn từ, soạn hồ sơ khởi kiện, lập di chúc, khai nhận di sản thừa kế, đăng ký biến động đất đai,… thì cũng đừng ngại liên hệ với Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh, Luật sư giỏi thừa kế nhà đất để được giải đáp mọi thắc mắc.

     

    VĂN PHÒNG GIAO DỊCH CÔNG TY LUẬT TNHH CNC VIỆT NAM

    Trụ sở: Tầng 2-2A1 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Sài Gòn,Thành phố Hồ Chí Minh

    Văn phòng 1: 98S Trần Đại Nghĩa, phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh

    Văn phòng 2: 1084 Lê Văn Lương, Ấp 3, xã Nhơn Đức, huyện Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh

    Số điện thoại: 0909 642 658 - 0939 858 898

    Website: luatsugioisaigon.com.vn

    Danh mục bài viết

    Bài viết mới