Trong các vụ án hình sự được khởi tố theo yêu cầu của bị hại, việc bị hại rút yêu cầu khởi tố có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý quan trọng đối với quá trình giải quyết vụ án. Tuy nhiên, không phải người dân nào cũng nắm rõ quy định về các giai đoạn được quyền rút yêu cầu khởi tố. Hiện nay, có không ít người thắc mắc “Liệu rằng có bản án hình sự sơ thẩm rồi thì bị hại có được quyền rút yêu cầu khởi tố nữa không?”. Chúng tôi sẽ giải đáp thắc mắc này đến quý anh/chị trong bài viết sau đây nhé.
10 Tội danh được khởi tố vụ án hình sự khi có yêu cầu của bị hại
Trong một số trường hợp, cơ quan có thẩm quyền chỉ được khởi tố vụ án hình sự khi có yêu cầu của bị hại. Cụ thể, theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, sửa đổi 2021 quy định về khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại như sau:
“1. Chỉ được khởi tố vụ án hình sự về tội phạm quy định tại khoản 1 các điều 134, 135, 136, 138, 139, 141, 143, 155 và 156 của Bộ Luật hình sự khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện của bị hại là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất hoặc đã chết.
2. Trường hợp người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu thì vụ án phải được đình chỉ, trừ trường hợp có căn cứ xác định người đã yêu cầu rút yêu cầu khởi tố trái với ý muốn của họ do bị ép buộc, cưỡng bức thì tuy người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án vẫn tiếp tục tiến hành tố tụng đối với vụ án.”.
Theo đó, chỉ được khởi tố vụ án hình sự tại khoản 1 các tội sau đây khi có yêu cầu của bị hại:
(1) Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.
(2) Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh.
(3) Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội.
(4) Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.
(5) Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính.
(6) Tội hiếp dâm.
(7) Tội cưỡng dâm.
(8) Tội làm nhục người khác.
(9) Tội vu khống.
(10) Tội xâm phạm quyền Sở hữu công nghiệp.
Như vậy, người thực hiện hành vi vi phạm về một trong các tội trên nhưng không có yêu cầu của người bị hại thì sẽ không bị khởi tố.
Tuy nhiên, nếu vụ án đã được khởi tố nhưng người bị hại tự nguyện rút đơn yêu cầu thì vụ án sẽ được đình chỉ. Điều này có nghĩa là, nếu được người bị hại rút yêu cầu khởi tố, người thực hiện vi phạm có thể không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Lưu ý: Không phải vụ án nào cũng sẽ bị đình chỉ khi bị hại rút đơn yêu cầu khởi tố vụ án. Bởi nếu hành vi phạm tội rơi vào các tội thuộc khoản 1 Điều 155 nêu trên là tội ít nghiêm trọng và tội nghiêm trọng thì vụ án sẽ bị đình chỉ còn nếu cùng với những tội danh trên mà là tội rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng thì lúc này vụ án vẫn sẽ được tiếp tục tiến hành truy tố như bình thường.
Về thời điểm rút đơn, người bị hại được quyền rút yêu cầu bất cứ lúc nào trong suốt quá trình tố tụng, từ giai đoạn điều tra, truy tố đến xét xử.
Đã có bản án hình sự sơ thẩm, bị hại có được quyền rút yêu cầu khởi tố nữa không?
Tại Công văn số 254/TANDTC-PC, Tòa án Nhân dân tối cao hướng dẫn Tòa án các cấp xử lý trường hợp người đã yêu cầu khởi tố vụ án hình sự rút yêu cầu khởi tố như sau:
Tại giai đoạn xét xử sơ thẩm:
- Người đã yêu cầu khởi tố vụ án hình sự rút yêu cầu trước ngày mở phiên tòa sơ thẩm thì Thẩm phán chủ tọa phiên tòa căn cứ vào Điều 45, điểm a khoản 1 Điều 282 Bộ luật Tố tụng hình sự ra quyết định đình chỉ vụ án;
- Trường hợp người đã yêu cầu khởi tố vụ án hình sự rút yêu cầu tại phiên tòa thì Hội đồng xét xử hoặc Thẩm phán chủ tọa phiên tòa xét xử theo thủ tục rút gọn căn cứ vào khoản 2 Điều 155, Điều 299 Bộ luật Tố tụng hình sự ra quyết định đình chỉ vụ án;
- Trường hợp sau khi kết thúc phiên tòa sơ thẩm vẫn còn thời hạn kháng cáo, kháng nghị mà người đã yêu cầu khởi tố vụ án hình sự rút yêu cầu thì Tòa án phải hướng dẫn họ làm đơn kháng cáo để Tòa án cấp phúc thẩm xem xét giải quyết việc rút yêu cầu theo thủ tục phúc thẩm.
Tại giai đoạn xét xử phúc thẩm:
- Trường hợp có kháng cáo, kháng nghị mà tại giai đoạn xét xử phúc thẩm người đã yêu cầu khởi tố vụ án hình sự rút yêu cầu thì Hội đồng xét xử hoặc Thẩm phán chủ tọa phiên tòa xét xử theo thủ tục rút gọn căn cứ vào khoản 2 Điều 155 và Điều 359 Bộ luật Tố tụng hình sự hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ vụ án.
- Trong bản án phúc thẩm, Tòa án phải nhận định rõ lý do hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ vụ án là do người đã yêu cầu khởi tố vụ án hình sự rút yêu cầu, không phải do lỗi của Tòa án cấp sơ thẩm.
Lưu ý: Trong trường hợp có căn cứ để xác định người yêu cầu rút yêu cầu khởi tố trái với ý muốn của họ do bị ép buộc, cưỡng bức thì tuy người yêu cầu rút yêu cầu khởi tố, nhưng Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án vẫn có thể tiếp tục tiến hành tố tụng đối với vụ án.
Tóm lại: Nếu vụ án được khởi tố theo yêu cầu của bị hại sau đó có bản án hình sự sơ thẩm thì bị hại vẫn có thể rút yêu cầu khởi tố, với điều kiện bản án chưa có hiệu lực pháp luật và vẫn còn thời hạn kháng cáo, kháng nghị. Tuy nhiên, bị hại không rút yêu cầu theo thủ tục sơ thẩm mà phải làm đơn kháng cáo để Tòa án cấp phúc thẩm xem xét, giải quyết việc rút yêu cầu theo thủ tục phúc thẩm.
Ngược lại, nếu bản án sơ thẩm đã có hiệu lực pháp luật thì về nguyên tắc, bị hại không còn thực hiện quyền rút yêu cầu khởi tố để làm căn cứ đình chỉ vụ án theo quy định về khởi tố theo yêu cầu của bị hại được nữa.
Bị hại đã rút đơn yêu cầu khởi tố nhưng nay muốn nộp lại được không?
Theo khoản 3 Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, sửa đổi 2021 quy định về rút yêu cầu khởi tố như sau:
“Bị hại hoặc người đại diện của bị hại đã rút yêu cầu khởi tố thì không có quyền yêu cầu lại, trừ trường hợp rút yêu cầu do bị ép buộc, cưỡng bức.”.
Như vậy, dựa vào quy định pháp luật nêu trên việc bị hại đã rút đơn yêu cầu khởi tố thì về nguyên tắc không được nộp lại yêu cầu khởi tố đối với cùng vụ án. Chỉ trong trường hợp việc rút yêu cầu trước đó là do bị ép buộc, cưỡng bức thì bị hại mới có quyền yêu cầu lại. Và chủ thể có quyền rút yêu cầu khởi tố vụ án hình sự là “người đã yêu cầu khởi tố”. Người đã yêu cầu khởi tố có thể là người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của bị hại.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Sau khi tham khảo bài viết của Luật CNC Việt Nam, Luật sư giỏi Việt Nam, Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh nếu Quý khách hàng còn vấn đề nào chưa rõ thì hãy liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây để được tư vấn chi tiết hơn. Ngoài ra, nếu khách hàng cần tư vấn về các vấn đề pháp lý khác như xin các loại giấy phép, soạn thảo các loại hợp đồng lao động, dân sự, rà soát hợp đồng, soạn thảo các loại đơn từ, soạn hồ sơ khởi kiện, lập di chúc, khai nhận di sản thừa kế, đăng ký biến động đất đai,… thì cũng đừng ngại liên hệ với Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh, Luật sư giỏi thừa kế nhà đất để được giải đáp mọi thắc mắc.
VĂN PHÒNG GIAO DỊCH CÔNG TY LUẬT TNHH CNC VIỆT NAM
Trụ sở: Tầng 2-2A1 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Sài Gòn,Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 1: 98S Trần Đại Nghĩa, phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 2: 1084 Lê Văn Lương, Ấp 3, xã Nhơn Đức, huyện Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh
Số điện thoại: 0909 642 658 - 0939 858 898
Website: luatsugioisaigon.com.vn
