Những khoản nợ luôn là nỗi lo đối với tất cả mọi người. Và trong thực tiễn đời sống hiện nay, có rất nhiều trường hợp cha mẹ vay nợ nhưng chưa thực hiện xong nghĩa vụ trả nợ thì không may qua đời, theo đó các chủ nợ thường tìm đến con cái của những người này để đòi, tạo áp lực thậm chí đe dọa để yêu cầu trả nợ thay cha mẹ. Câu hỏi đặt ra là “Con cái có bắt buộc phải trả nợ cho cha mẹ đã mất hay không?”. Để giải đáp thắc mắc này, kính mời quý cô/chú, anh/chị và các bạn theo dõi bài viết sau đây của chúng tôi nhé!
Chủ thể có trách nhiệm trả nợ theo hợp đồng vay tài sản là ai?
Theo quy định tại Điều 463 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì: Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.
Như vậy, khi vay tài sản, nghĩa vụ của bên vay là phải hoàn trả cho bên cho vay nợ gốc và lãi phát sinh từ nợ gốc (nếu có thỏa thuận) theo đúng thời hạn đã thỏa thuận.
Theo đó, nếu hợp đồng vay là do cha mẹ xác lập, cha mẹ là bên vay thì cha mẹ là chủ thể có nghĩa vụ hoàn trả số nợ đã vay cho bên cho vay.
Nghĩa vụ trả nợ thay cho cha mẹ có phải là nghĩa vụ bắt buộc?
Trong nhiều trường hợp không phải người vay nào cũng có thể trả nợ đúng hạn và đầy đủ theo như thỏa thuận. Đặc biệt là đối với trường hợp bên vay đột ngột qua đời, vậy khi cha mẹ là người vay, không trả được nợ hoặc chưa trả nợ mà qua đời thì liệu con cái có phải là người phải trả hộ hay không?
Căn cứ theo Điều 70 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về quyền và nghĩa vụ của con cái như sau:
- Được cha mẹ thương yêu, tôn trọng, thực hiện các quyền, lợi ích hợp pháp về nhân thân và tài sản theo quy định của pháp luật; được học tập và giáo dục; được phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ và đạo đức.
- Có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ, giữ gìn danh dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình.
- Con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình thì có quyền sống chung với cha mẹ, được cha mẹ trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc.
Con chưa thành niên tham gia công việc gia đình phù hợp với lứa tuổi và không trái với quy định của pháp luật về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
- Con đã thành niên có quyền tự do lựa chọn nghề nghiệp, nơi cư trú, học tập, nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ; tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội theo nguyện vọng và khả năng của mình. Khi sống cùng với cha mẹ, con có nghĩa vụ tham gia công việc gia đình, lao động, sản xuất, tạo thu nhập nhằm bảo đảm đời sống chung của gia đình; đóng góp thu nhập vào việc đáp ứng nhu cầu của gia đình phù hợp với khả năng của mình.
- Được hưởng quyền về tài sản tương xứng với công sức đóng góp vào tài sản của gia đình.
Căn cứ quy định này có thể nhận thấy, trong các nghĩa vụ nêu trên không có đề cập đến việc con cái phải có nghĩa vụ trả nợ thay cha mẹ khi còn sống hay khi cha mẹ qua đời, bởi lẽ chủ thể có nghĩa vụ trả nợ ở đây là cha mẹ chứ không phải là con cái.
Một số trường hợp phát sinh nghĩa vụ trả nợ thay của con cái đối với khoản nợ của cha mẹ khi cha mẹ qua đời
Như vừa đề cập, con cái không có nghĩa vụ trả nợ thay những khoản vay của cha mẹ, tuy nhiên pháp luật hiện hành cũng có quy định một số trường hợp phát sinh nghĩa vụ của con cái đối với khoản nợ. Cụ thể như sau:
Trường hợp 1: Khi con cái là người bảo lãnh cho khoản vay của cha mẹ.
Căn cứ Điều 335 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định thì Bảo lãnh là việc người thứ ba (sau đây gọi là bên bảo lãnh) cam kết với bên có quyền (sau đây gọi là bên nhận bảo lãnh) sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ (sau đây gọi là bên được bảo lãnh), nếu khi đến thời hạn thực hiện nghĩa vụ mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ.
Do vậy, nếu người con bảo lãnh cho khoản vay của cha mẹ thì khi đến thời hạn thỏa thuận mà cha mẹ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ trả nợ thì người con sẽ phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay cho cha mẹ.
Trường hợp 2: Con cái nhận được di sản thừa kế từ cha mẹ
Tại Điều 615 Bộ luật Dân sự năm 2015 có quy định về vấn đề thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại. Cụ thể như sau:
- Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
- Trường hợp di sản chưa được chia thì nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của những người thừa kế trong phạm vi di sản do người chết để lại.
- Trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
- Trường hợp người thừa kế không phải là cá nhân hưởng di sản theo di chúc thì cũng phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại như người thừa kế là cá nhân.
Như vậy, theo quy định này, nếu con cái là người được hưởng di sản từ cha mẹ theo di chúc hay theo pháp luật thì con cái phải có trách nhiệm trả khoản nợ mà khi còn sống cha mẹ đã vay nếu như không có thỏa thuận gì khác về vấn đề này. Tức lúc này, người con sẽ dùng chính tài sản mình được hưởng thừa kế từ cha mẹ để thực hiện nghĩa vụ trả nợ và chỉ phải trả nợ trong phạm vi giá trị tài sản đã được nhận thừa kế và được xem như là thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại. Cụ thể:
- Trường hợp di sản chưa được chia thì những người thừa kế di sản phải thỏa thuận về việc trả nợ cho bên cho vay trong phạm vi di sản do cha mẹ để lại, người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của những người thừa kế này.
- Trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ trả nợ tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận.
Còn trong trường hợp nếu như cha mẹ chết nhưng không để lại di sản thừa kế gì thì những người thừa kế, trong đó có con cái sẽ không phát sinh trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản, lúc này không phát sinh nghĩa vụ của con cái đối với khoản nợ của cha mẹ, có nghĩa là con cái không phải bỏ tiền túi của mình ra để trả nợ thay cho cha mẹ.
Từ những phân tích nêu trên, có thể thấy, pháp luật có quy định con cái có nghĩa vụ đối với cha mẹ nhưng không mặc nhiên buộc con phải trả thay những khoản nợ của cha mẹ. Chỉ trong trường hợp con cái tự nguyện trả hoặc tự nguyện bảo lãnh hoặc nhận được di sản thừa kế từ cha mẹ thì mới phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ trong phạm vi cam kết hoặc trong giới hạn giá trị di sản được hưởng. Quy định này thể hiện nguyên tắc công bằng và tự chịu trách nhiệm về nghĩa vụ dân sự của mỗi cá nhân, đồng thời bảo vệ cả quyền lợi của người thừa kế lẫn quyền lợi chính đáng của chủ nợ.
Trên đây là giải đáp của Luật sư giỏi Sài Gòn về vấn đề “Con cái có phải trả nợ cho bố mẹ đã mất hay không?”. Quý cô chú, anh chị và các bạn có vấn đề cần giải đáp, tư vấn hoặc hỗ trợ các vấn đề pháp lý liên quan, hãy liên hệ ngay với Luật sư Giỏi Sài Gòn, chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ!
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Sau khi tham khảo bài viết của Luật CNC Việt Nam, Luật sư giỏi Việt Nam, Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh nếu Quý khách hàng còn vấn đề nào chưa rõ thì hãy liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây để được tư vấn chi tiết hơn. Ngoài ra, nếu khách hàng cần tư vấn về các vấn đề pháp lý khác như xin các loại giấy phép, soạn thảo các loại hợp đồng lao động, dân sự, rà soát hợp đồng, soạn thảo các loại đơn từ, soạn hồ sơ khởi kiện, lập di chúc, khai nhận di sản thừa kế, đăng ký biến động đất đai,… thì cũng đừng ngại liên hệ với Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh, Luật sư giỏi thừa kế nhà đất để được giải đáp mọi thắc mắc.
VĂN PHÒNG GIAO DỊCH CÔNG TY LUẬT TNHH CNC VIỆT NAM
Trụ sở: Tầng 2-2A1 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Sài Gòn,Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 1: 98S Trần Đại Nghĩa, phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 2: 1084 Lê Văn Lương, Ấp 3, xã Nhơn Đức, huyện Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh
Số điện thoại: 0909 642 658 - 0939 858 898
Website: luatsugioisaigon.com.vn
