Tai nạn giao thông làm chết người là sự việc không ai mong muốn. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, chỉ vì hoảng loạn, xử lý thiếu hiểu biết hoặc làm việc không đúng với cơ quan chức năng mà người liên quan có thể đối mặt với những bất lợi pháp lý nghiêm trọng, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Vậy khi vô tình gây tai nạn giao thông chết người, người điều khiển phương tiện cần làm gì, không nên làm gì và cần lưu ý những vấn đề pháp lý nào để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Vô ý gây tai nạn chết người có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?
Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, tuy nhiên không phải cứ xảy ra tai nạn giao thông làm chết người là mặc nhiên bị đi tù. Để xác định một người có bị xử lý hình sự hay không còn phải xem xét họ có vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ hay không, mức độ lỗi, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm và hậu quả chết người xảy ra.
Căn cứ Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), người tham gia giao thông đường bộ vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ gây hậu quả chết người hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng khác thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ. Theo đó, trong nhiều trường hợp, người điều khiển phương tiện không mong muốn hậu quả xảy ra, tức thực hiện hành vi với lỗi vô ý (ví dụ: không quan sát kịp thời, xử lý tình huống không kịp, bị khuất tầm nhìn, phanh không kịp…). Tuy nhiên, nếu cơ quan điều tra xác định người điều khiển phương tiện có hành vi vi phạm quy định giao thông và hành vi này là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hậu quả chết người thì vẫn có thể bị khởi tố, truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 260 Bộ luật Hình sự. Ngược lại, trường hợp người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đúng quy định, không có lỗi hoặc lỗi hoàn toàn thuộc về người bị nạn, thì có thể không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, kể cả khi hậu quả chết người đã xảy ra.
Ngoài ra, trong quá trình giải quyết vụ án, nếu người gây tai nạn chủ động cứu giúp người bị nạn, thành khẩn khai báo, tự nguyện bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả hoặc được gia đình bị hại xin giảm nhẹ, đây đều là những tình tiết quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng xem xét giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khi quyết định hình phạt.
Cần làm gì khi vô tình gây tai nạn giao thông chết người?
Khi xảy ra tai nạn giao thông, đặc biệt là các vụ việc có hậu quả chết người, việc xử lý đúng quy định pháp luật ngay từ thời điểm xảy ra vụ việc có ý nghĩa rất quan trọng trong việc xác định trách nhiệm hình sự, trách nhiệm bồi thường thiệt hại cũng như đánh giá thái độ hợp tác của người điều khiển phương tiện. Trên thực tế, nhiều trường hợp do hoảng loạn, thiếu hiểu biết pháp luật hoặc xử lý sai cách đã khiến người liên quan rơi vào tình thế bất lợi, thậm chí làm phát sinh thêm trách nhiệm pháp lý không đáng có. Do đó, khi không may xảy ra tai nạn giao thông làm chết người, người điều khiển phương tiện cần đặc biệt lưu ý thực hiện ngay các công việc sau đây:
Thứ nhất, dừng phương tiện, giữ nguyên hiện trường và cứu giúp người bị nạn:
Căn cứ khoản 1, khoản 2 Điều 80 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, người điều khiển phương tiện có liên quan trực tiếp đến vụ tai nạn phải: Ngay sau khi xảy ra tai nạn, người điều khiển phương tiện phải dừng xe ngay lập tức, giữ nguyên hiện trường trong khả năng cho phép và ưu tiên cứu giúp người bị nạn. Việc sơ cứu, gọi cấp cứu hoặc nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất không chỉ là trách nhiệm đạo đức mà còn là nghĩa vụ pháp lý của người có liên quan đến vụ tai nạn. Đồng thời, người gây tai nạn không được tự ý di chuyển phương tiện, xóa dấu vết, thay đổi hiện trường hoặc tác động đến vật chứng, trừ trường hợp cần thiết để đưa người bị nạn đi cấp cứu hoặc bảo đảm an toàn giao thông. Ngoài ra, người điều khiển phương tiện phải báo ngay cho cơ quan Công an, cơ sở y tế hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất để được hỗ trợ giải quyết theo đúng trình tự pháp luật.
Bên cạnh đó, theo khoản 3 Điều 80 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 người gây tai nạn chỉ được rời khỏi hiện trường trong các trường hợp thật sự cần thiết như: bản thân bị thương phải cấp cứu, đưa người bị nạn đi cấp cứu hoặc tính mạng bị đe dọa. Tuy nhiên, sau khi bảo đảm an toàn hoặc hoàn tất việc đưa nạn nhân đi cấp cứu, người điều khiển phương tiện cần đến ngay cơ quan Công an gần nhất để trình báo vụ việc.
Cần lưu ý rằng, hành vi bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn có thể bị xem là tình tiết bất lợi, thậm chí là tình tiết định khung tăng nặng trách nhiệm hình sự theo Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).
Thứ hai, chủ động hỗ trợ chi phí mai táng, khắc phục hậu quả:
Sau khi tai nạn xảy ra, người điều khiển phương tiện nên chủ động thăm hỏi, hỗ trợ chi phí mai táng, chi phí cấp cứu và các khoản khắc phục hậu quả ban đầu cho gia đình nạn nhân trong khả năng của mình. Đây không chỉ là cách ứng xử thiện chí, nhân văn mà còn là tình tiết quan trọng được cơ quan tiến hành tố tụng xem xét khi giải quyết vụ án.
Theo quy định tại Điều 601 Bộ luật Dân sự 2015, xe cơ giới được xem là nguồn nguy hiểm cao độ, do đó người sở hữu hoặc sử dụng phương tiện trong nhiều trường hợp vẫn có trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của người bị nạn hoặc thuộc trường hợp loại trừ trách nhiệm theo luật định.
Đặc biệt, việc tự nguyện bồi thường thiệt hại, hỗ trợ mai táng, khắc phục hậu quả có thể được xem là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khi Tòa án quyết định hình phạt. Tuy nhiên, để tránh phát sinh tranh chấp về sau, mọi khoản tiền hỗ trợ nên được lập giấy xác nhận, biên nhận hoặc lưu giữ chứng từ đầy đủ, tránh việc giao nhận bằng lời nói hoặc không có căn cứ chứng minh.
Trường hợp người điều khiển phương tiện giao thông bị cơ quan chức năng khởi tố vụ án hình sự thì cần làm gì?
Khi xảy ra tai nạn giao thông có hậu quả chết người, trong nhiều trường hợp, Cơ quan điều tra có thể khởi tố vụ án hình sự để xác minh trách nhiệm của người điều khiển phương tiện theo Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Tuy nhiên, việc bị khởi tố không đồng nghĩa với việc chắc chắn có tội hoặc chắc chắn phải đi tù, bởi trách nhiệm hình sự còn phụ thuộc vào kết quả điều tra, mức độ lỗi và các tình tiết liên quan đến vụ việc. Do đó, nếu không may bị khởi tố, người điều khiển phương tiện cần bình tĩnh và lưu ý một số vấn đề quan trọng sau đây để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình:
Thứ nhất, xem xét việc khởi tố đã đúng bản chất vụ việc hay chưa
Không phải mọi trường hợp tai nạn giao thông làm chết người đều đủ căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự. Để bị xử lý theo Điều 260 Bộ luật Hình sự, cơ quan điều tra phải chứng minh được rằng người điều khiển phương tiện có hành vi vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ và hành vi vi phạm đó là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hậu quả chết người.
Ví dụ như: đi sai làn đường, vượt xe không đúng quy định, không chú ý quan sát, quá tốc độ, sử dụng rượu bia khi lái xe…
Ngược lại, nếu tai nạn xảy ra do lỗi hoàn toàn của người bị nạn, do sự kiện bất khả kháng hoặc người điều khiển phương tiện đã đi đúng quy định, thì cần xem xét kỹ căn cứ khởi tố để tránh trường hợp đánh giá sai lỗi hoặc xác định chưa đúng bản chất vụ việc. Trong giai đoạn này, người liên quan nên xem lại toàn bộ tài liệu của vụ việc như camera hành trình, camera nhà dân, lời khai nhân chứng, kết quả khám nghiệm hiện trường, dấu vết va chạm, tốc độ phương tiện… để có cơ sở đối chiếu với kết luận điều tra.
Trường hợp cần thiết, người bị khởi tố cũng có thể tham khảo ý kiến tư vấn của luật sư hoặc người có chuyên môn pháp lý để đánh giá hồ sơ, xác định hướng xử lý phù hợp và bảo đảm các quyền tố tụng của mình trong quá trình giải quyết vụ án.
Thứ hai, chủ động thu thập các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự
Trong trường hợp cơ quan điều tra xác định việc khởi tố là có căn cứ, người điều khiển phương tiện vẫn nên chủ động thực hiện các biện pháp nhằm khắc phục hậu quả và thu thập các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
Một trong những tình tiết quan trọng nhất là tự nguyện bồi thường thiệt hại, hỗ trợ chi phí mai táng, thăm hỏi gia đình người bị hại và thiện chí khắc phục hậu quả. Việc hỗ trợ này nên được thực hiện bằng thiện chí, có lập giấy xác nhận hoặc lưu giữ chứng từ để làm căn cứ khi giải quyết vụ án.
Ngoài ra, người bị khởi tố cũng cần chuẩn bị, cần thu thập hồ sơ chứng minh phạm tội lần đầu, nhân thân tốt, thành tích trong công tác (nếu có) và thể hiện thái độ thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải theo khoản 1 Điều 51. Sự phối hợp chặt chẽ với cơ quan điều tra trong việc tái hiện hiện trường cũng được ghi nhận là một tình tiết giảm nhẹ. Trong thực tế, đây đều là những yếu tố quan trọng được cơ quan tiến hành tố tụng cân nhắc khi quyết định hình phạt. Đặc biệt, nếu gia đình người bị hại có đơn xin giảm nhẹ hoặc xác nhận đã nhận bồi thường, đây cũng là tình tiết có lợi đáng kể cho người bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Thứ ba, thận trọng khi làm việc với cơ quan điều tra và cân nhắc hỗ trợ pháp lý khi cần thiết
Sau khi bị khởi tố, người điều khiển phương tiện sẽ phải tham gia các buổi làm việc, lấy lời khai, đối chất hoặc thực nghiệm điều tra. Vì vậy, cần khai báo trung thực, nhất quán với sự việc thực tế, tránh khai báo theo cảm tính hoặc nhận lỗi toàn bộ khi chưa làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn.
Trong các vụ việc có tính chất phức tạp, có tranh cãi về lỗi, nguy cơ bị áp dụng biện pháp ngăn chặn hoặc mức bồi thường lớn, người liên quan cũng nên tham khảo ý kiến luật sư để được hướng dẫn về quyền tố tụng, cách thu thập chứng cứ, đánh giá hồ sơ và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trong suốt quá trình giải quyết vụ án.
Thứ tư, cân nhắc tham khảo ý kiến luật sư khi vụ việc có dấu hiệu phức tạp
Đối với các vụ tai nạn giao thông có hậu quả chết người, đặc biệt khi đã bị khởi tố hoặc có nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự, người liên quan nên chủ động tham khảo ý kiến của luật sư hoặc người có chuyên môn pháp lý để hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của mình và có hướng xử lý phù hợp ngay từ đầu. Giai đoạn khởi tố là giai đoạn cực kỳ nhạy cảm về mặt tâm lý và pháp lý để đảm bảo quy trình tố tụng diễn ra đúng trình tự thủ tục.
Quyền có người bào chữa: Căn cứ Điều 16 và Điều 72 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, người bị khởi tố có quyền tự bào chữa hoặc nhờ luật sư bào chữa ngay từ khi có quyết định khởi tố bị can. Luật sư sẽ tham gia vào các buổi lấy lời khai, đối chất để ngăn chặn việc ép cung, dùng nhục hình hoặc khai báo sai sự thật do áp lực tâm lý.
Vai trò trong việc đánh giá chứng cứ: Người bào chữa sẽ giúp rà soát kỹ lưỡng biên bản khám nghiệm hiện trường, biên bản giám định tử thi và kết luận giám định kỹ thuật phương tiện. Trong nhiều vụ án, việc phát hiện một sai sót nhỏ trong phép đo khoảng cách phanh hoặc vị trí điểm va chạm có thể thay đổi hoàn toàn cục diện vụ án từ có lỗi sang không lỗi hoặc từ khung hình phạt nặng sang nhẹ.
Xem thêm: Người khác gây tai nạn, mình không xử lý kịp làm chết người: có phạm tội?
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Sau khi tham khảo bài viết của Luật CNC Việt Nam, Luật sư giỏi Việt Nam, Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh nếu Quý khách hàng còn vấn đề nào chưa rõ thì hãy liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây để được tư vấn chi tiết hơn. Ngoài ra, nếu khách hàng cần tư vấn về các vấn đề pháp lý khác như xin các loại giấy phép, soạn thảo các loại hợp đồng lao động, dân sự, rà soát hợp đồng, soạn thảo các loại đơn từ, soạn hồ sơ khởi kiện, lập di chúc, khai nhận di sản thừa kế, đăng ký biến động đất đai,… thì cũng đừng ngại liên hệ với Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh, Luật sư giỏi thừa kế nhà đất để được giải đáp mọi thắc mắc.
VĂN PHÒNG GIAO DỊCH CÔNG TY LUẬT TNHH CNC VIỆT NAM
Trụ sở: Tầng 2-2A1 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Sài Gòn,Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 1: 98S Trần Đại Nghĩa, phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 2: 1084 Lê Văn Lương, Ấp 3, xã Nhơn Đức, huyện Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh
Số điện thoại: 0909 642 658 - 0939 858 898
Website: luatsugioisaigon.com.vn
