Tòa án đã tuyên thắng kiện, bản án đã có hiệu lực nhưng bên thua kiện vẫn không giao tài sản, không thanh toán tiền hoặc không thực hiện nghĩa vụ theo phán quyết của Tòa. Đây là tình huống không ít người gặp phải sau khi kết thúc một vụ án dân sự. Khi đó, việc có một bản án có lợi chưa đồng nghĩa với việc quyền lợi của người thắng kiện sẽ tự động được thực hiện. Vậy bản án dân sự tuyên thắng kiện rồi nhưng bên thua kiện không thực hiện thì phải làm sao? Người được thi hành án có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành bản án như thế nào, và trong trường hợp bên phải thi hành án cố tình không chấp hành thì có thể áp dụng những biện pháp nào để bảo đảm bản án được thực hiện? Bài viết dưới đây sẽ giúp làm rõ những vấn đề người thắng kiện cần lưu ý sau khi bản án dân sự có hiệu lực.
Bên thua kiện không tự nguyện thực hiện bản án thì người thắng kiện phải làm gì?
Trường hợp bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật nhưng người phải thi hành án không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ, người được thi hành án có thể làm đơn yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền tổ chức thi hành bản án.
Căn cứ Điều 34 Luật Thi hành án dân sự 2025, đương sự có quyền yêu cầu thi hành án bằng hình thức trực tiếp nộp đơn, gửi đơn qua đường bưu điện, trình bày bằng lời nói hoặc thực hiện trên môi trường số. Sau khi tiếp nhận yêu cầu và bản án, quyết định có liên quan, cơ quan thi hành án dân sự sẽ xem xét và ra quyết định thi hành án theo quy định.
Như vậy, người thắng kiện không phải tiếp tục chờ bên thua kiện tự nguyện thực hiện. Nếu nghĩa vụ theo bản án chưa được thực hiện, người được thi hành án cần chủ động yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành. Sau khi có quyết định thi hành án, nếu người phải thi hành án vẫn không tự nguyện thực hiện thì cơ quan thi hành án sẽ tiếp tục xử lý theo trình tự pháp luật về thi hành án dân sự. Nói cách khác, bản án của Tòa án là căn cứ để xác định quyền, nghĩa vụ của các bên; còn để quyền đó được thực hiện trên thực tế, người được thi hành án cần thực hiện thủ tục yêu cầu thi hành án khi người phải thi hành án không tự nguyện chấp hành.
Thời hiệu yêu cầu thi hành án dân sự theo quy định mới nhất hiện nay:
Không phải sau khi bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực thì người được thi hành án có thể yêu cầu thi hành án vào bất kỳ thời điểm nào. Pháp luật quy định một khoảng thời gian nhất định để người được thi hành án thực hiện quyền yêu cầu của mình. Vì vậy, việc xác định đúng thời hiệu là vấn đề cần đặc biệt lưu ý để tránh trường hợp yêu cầu thi hành án quá hạn.
Căn cứ khoản 2 Điều 34 Luật Thi hành án dân sự 2025, thời hiệu yêu cầu thi hành án là 05 năm, được tính kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật hoặc kể từ ngày nghĩa vụ đến hạn.
Như vậy, tùy vào nội dung bản án, thời điểm bắt đầu tính thời hiệu có thể khác nhau. Nếu bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật và không quy định thời điểm thực hiện nghĩa vụ khác thì thời hiệu được tính từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực. Trường hợp nghĩa vụ chỉ phát sinh hoặc đến hạn thực hiện tại một thời điểm xác định thì thời hiệu được tính từ ngày nghĩa vụ đến hạn.
Tuy nhiên, pháp luật cũng bảo vệ quyền yêu cầu thi hành án trong trường hợp người được thi hành án thực sự không thể thực hiện quyền của mình đúng thời hạn. Cụ thể, nếu người yêu cầu chứng minh được việc không thể yêu cầu thi hành án đúng thời hạn là do tình trạng khẩn cấp, trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng, thì khoảng thời gian xảy ra những sự kiện này không được tính vào thời hiệu yêu cầu thi hành án.
Do đó, người được thi hành án cần chủ động xác định ngày bắt đầu tính thời hiệu và thời hạn 05 năm đối với nghĩa vụ được Tòa án tuyên. Trường hợp đã quá thời hạn này, cần xem xét có thuộc trường hợp thời gian không tính vào thời hiệu theo khoản 2 Điều 34 hay không trước khi xác định quyền yêu cầu thi hành án còn được thực hiện hay không.
Trình tự thực hiện yêu cầu thi hành án dân sự:
Sau khi bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật, để quyền và lợi ích được Tòa án công nhận được thực hiện trên thực tế, người được thi hành án cần thực hiện thủ tục yêu cầu thi hành án tại cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền. Về cơ bản, quá trình này được thực hiện qua các bước từ chuẩn bị hồ sơ, nộp yêu cầu thi hành án, tiếp nhận và tổ chức thi hành án cho đến khi người được thi hành án nhận được tiền hoặc tài sản theo nội dung bản án.
Bước 1. Chuẩn bị hồ sơ và nộp hồ sơ:
Đương sự nộp đơn yêu cầu thi hành án hoặc trực tiếp trình bày yêu cầu thi hành án tại cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền theo giải thích của Toà án về quyền yêu cầu thi hành án khi đương sự nhận bản án, quyết định của Toà án.
Cách thức thực hiện: trực tiếp tại trụ sở Cơ quan thi hành án dân sự hoặc qua hệ thống bưu chính.
Thành phần hồ sơ:
- Đơn yêu cầu thi hành án hoặc biên bản ghi nhận yêu cầu thi hành án;
- Bản án, quyết định được thi hành (bản chính), đối với bản án, quyết định của Tòa án thì có ghi “Để thi hành”, “Đã có hiệu lực pháp lực”.
Bước 2. Tiếp nhận hồ sơ
Cơ quan Thi hành án dân sự có thẩm quyền nhận đơn hoặc lập biên bản về các nội dung yêu cầu thi hành án; ra quyết định thi hành án và gửi quyết định thi hành án cho các đương sự; tiến hành các thủ tục thi hành án theo quy định của pháp luật: thông báo tự nguyện cho đương sự; xác minh điều kiện thi hành án; tổ chức cưỡng chế thi hành án và xử lý tài sản; thanh toán tiền thi hành án hoặc giao tài sản; thu phí thi hành án.
Bước 3. Đóng lệ phí thi hành án (nếu có):
Người được thi hành án nhận tiền hoặc tài sản thi hành án và nộp phí thi hành án.
Lệ phí (nếu có): phí thi hành án (tính theo giá trị tài sản mà người được thi hành án nhận được).
Thời hạn giải quyết: Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra quyết định thi hành án trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu thi hành án và bản án, quyết định, trừ trường hợp từ chối yêu cầu thi hành án theo quy định tại khoản 4 Điều này. Trường hợp pháp luật có quy định điều kiện để bản án, quyết định được thi hành thì thời hạn ra quyết định thi hành án là 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông tin về điều kiện đó.
Như vậy, thực hiện thi hành án dân sự không chỉ dừng lại ở việc nộp đơn yêu cầu thi hành án. Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan thi hành án dân sự sẽ thực hiện các thủ tục cần thiết để tổ chức thi hành theo nội dung bản án, quyết định của Tòa án. Vì vậy, người được thi hành án cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, xác định đúng cơ quan có thẩm quyền và theo dõi quá trình giải quyết để bảo đảm quyền lợi của mình được thực hiện trên thực tế.
Đương sự có thể yêu cầu thi hành án bằng những hình thức nào?
Khi có căn cứ yêu cầu thi hành án, người được thi hành án không nhất thiết phải trực tiếp đến cơ quan thi hành án dân sự để nộp hồ sơ. Pháp luật hiện hành quy định nhiều phương thức khác nhau để đương sự thực hiện quyền yêu cầu thi hành án, trong đó có cả hình thức trực tiếp và hình thức thực hiện trên môi trường điện tử.
Theo khoản 1 Điều 9 Nghị định 152/2026/NĐ-CP, đương sự có thể thực hiện yêu cầu thi hành án bằng các hình thức sau:
- Thực hiện trên môi trường số: Người yêu cầu có thể gửi yêu cầu thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung của Bộ Tư pháp, ứng dụng VNeID hoặc phương tiện điện tử khác theo quy định.
- Nộp trực tiếp hoặc trình bày yêu cầu bằng lời nói: Đương sự có thể trực tiếp nộp đơn tại cơ quan thi hành án dân sự hoặc trình bày yêu cầu bằng lời nói. Nếu yêu cầu được trình bày bằng lời nói thì cơ quan thi hành án dân sự phải lập biên bản ghi nhận nội dung yêu cầu; biên bản này có giá trị như đơn yêu cầu thi hành án khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.
- Gửi đơn qua dịch vụ bưu chính: Trường hợp không thể hoặc không thuận tiện đến trực tiếp cơ quan thi hành án, đương sự có thể gửi đơn yêu cầu thi hành án thông qua dịch vụ bưu chính.
- Các hình thức khác: Đương sự còn có thể thực hiện yêu cầu thi hành án bằng hình thức khác nếu pháp luật có quy định.
Như vậy, người được thi hành án có thể lựa chọn hình thức yêu cầu phù hợp với điều kiện thực tế của mình, thay vì bắt buộc phải trực tiếp đến cơ quan thi hành án dân sự. Tuy nhiên, dù thực hiện bằng hình thức nào, nội dung yêu cầu và hồ sơ kèm theo vẫn phải đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật để cơ quan thi hành án có cơ sở tiếp nhận và giải quyết.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Sau khi tham khảo bài viết của Luật CNC Việt Nam, Luật sư giỏi Việt Nam, Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh nếu Quý khách hàng còn vấn đề nào chưa rõ thì hãy liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây để được tư vấn chi tiết hơn. Ngoài ra, nếu khách hàng cần tư vấn về các vấn đề pháp lý khác như xin các loại giấy phép, soạn thảo các loại hợp đồng lao động, dân sự, rà soát hợp đồng, soạn thảo các loại đơn từ, soạn hồ sơ khởi kiện, lập di chúc, khai nhận di sản thừa kế, đăng ký biến động đất đai,… thì cũng đừng ngại liên hệ với Luật sư giỏi Sài Gòn, Luật sư giỏi Thành phố Hồ Chí Minh, Luật sư giỏi thừa kế nhà đất để được giải đáp mọi thắc mắc.
VĂN PHÒNG GIAO DỊCH CÔNG TY LUẬT TNHH CNC VIỆT NAM
Trụ sở: Tầng 2-2A1 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Sài Gòn,Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 1: 98S Trần Đại Nghĩa, phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng 2: 1084 Lê Văn Lương, Ấp 3, xã Nhơn Đức, huyện Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh
Số điện thoại: 0909 642 658 - 0939 858 898
